Muziekcontract laten checken vóór je tekent: van royalty's tot AI-clausules

Eén zin op pagina veertien

Een muziekcontract laten checken vóór u tekent is professioneel ondernemerschap: na de handtekening is onderhandelen voorbij. Dit artikel laat zien wat een muziekjurist nakijkt — en waarom juist nu.

Van royaltybasis tot AI-clausule

Vijf bepalingen doen het vaakst pijn: de royaltybasis, overdracht versus licentie, de exit, de rolverdeling — en de nieuwe generatie AI-clausules in muziekcontracten.

Een onderhandelagenda, geen wantrouwen

De uitkomst van een check is een lijst van drie tot vijf punten die u nog regelt vóór het tekenmoment. Zo gaat u sterker de onderhandeling in.

Meer lezen

Muziekrecht bij overlijden van een artiest: erfenis en royalty's

Overleden muzieksterren verdienen vaak nog jaren miljoenen, en hun nalatenschap leidt geregeld tot juridische strijd — denk aan de twee testamenten die Johnny Hallyday naliet. Dit artikel legt uit hoe de exploitatierechten op muziek na een overlijden doorlopen, wie ze erft, en waarom een nalatenschap met buitenlandse aanknoping zo complex is. De insteek is verankerd op de publieke radio-optredens van jurist Mauritz Kop bij BNR Nieuwsradio.

Auteursrecht, naburig recht en merkrecht na de dood

De inkomsten van een overleden artiest komen uit meerdere bronnen tegelijk: auteursrechten en naburige rechten (samen de royalty’s op de muziek), aangevuld met merk- en handelsnaamrechten op bijvoorbeeld merchandise en de naam van de artiest. Films waarin de artiest speelde blijven royalty’s opleveren door openbaarmaking en verveelvoudiging op televisie en internet. Het auteursrecht eindigt niet bij overlijden: het komt blijkens artikel 1 van de Auteurswet juist ook toe aan de rechtverkrijgenden van de maker.

Hoe lang loopt het door?

De beschermingsduur is wettelijk vastgelegd, maar het loont te onderscheiden welk recht je bekijkt. Het auteursrecht op de compositie en de tekst vervalt 70 jaar na 1 januari na het sterfjaar van de máker — de componist of tekstdichter, niet per se de vertolker. Voor wat David Bowie zelf schreef loopt dat dus tot 2087; bij Elvis Presley, die veel werk van anderen vertolkte, hangt de termijn af van elke afzonderlijke schrijver. De masters — de opnames — vallen onder de naburige rechten, met een eigen termijn (50 jaar, verlengd tot 70 jaar bij een rechtmatig uitgebrachte fonogram-opname). Zo verdient een artiest decennia na zijn dood nog.

Wie krijgt het geld?

Waar het geld heen gaat, hangt af van de muziekcontracten, de testamenten en het toepasselijke recht. Meestal delen nabestaanden, platenlabel, uitgeverij en soms een manager mee. Platencontracten die tijdens het leven zijn gesloten, kunnen ook na overlijden ten gunste van de nabestaanden blijven gelden; daarnaast sluiten erfgenamen vaak postume contracten voor synchronisatie of nieuwe releases.

De erfrechtelijke en internationale les

Naar Nederlands recht kan een kind niet zonder meer volledig worden onterfd: de legitieme portie waarborgt een aanspraak in geld. Dat verschilt van rechtsstelsels zoals het Californische. In de Hallyday-zaak botsten een Frans en een Californisch testament — een schoolvoorbeeld van internationaal privaatrecht bij muzieknalatenschappen. De praktische conclusie: regel exploitatierechten, testament en internationale aanknopingspunten bij leven, en raadpleeg tijdig een gespecialiseerd jurist.

Meer lezen

Muziekcatalogus verkopen: wat artiesten kunnen leren van de miljoenendeals

Bob Dylan, Bruce Springsteen, Sting, de erven van David Bowie — en in januari Justin Bieber, voor naar verluidt zo'n 200 miljoen dollar: de ene na de andere wereldster verkocht de afgelopen jaren zijn muziekcatalogus. Maar "je muziek verkopen" is juridisch geen bestaand begrip: er bestaan rechtenlagen, en welke daarvan u verkoopt — en welke u niet eens kúnt verkopen — bepaalt wat de deal werkelijk inhoudt. Voor artiesten, componisten, producers met eigen masters en erfgenamen die willen weten wat er achter de miljoenenkoppen zit.

Lagen, waardering en het momentum van de markt

Composities en teksten (publishing), masteropnamen (naburige rechten), kale royaltystromen, naam en merk: elke laag is afzonderlijk verhandelbaar, en de grote deals verschillen precies op dat punt. Streaming maakte catalogusinkomsten voorspelbaar en lokte institutioneel geld; de gestegen rente maakt kopers inmiddels weer kritischer. De waardering loopt via een multiple op de gemiddelde jaarlijkse netto-inkomsten — en over de hoogte daarvan valt te onderhandelen, mits uw dossier op orde is.

Wat het Nederlandse recht anders maakt

Overdracht van auteursrecht vereist hier een ondertekende akte, de verhouding tot Buma/Stemra vergt eigen aandacht, persoonlijkheidsrechten blijven bij de maker, en het auteurscontractenrecht — inclusief de bestsellerbepaling — kijkt ook na de verkoop mee. Het Amerikaanse termination right (rechten terugclaimen na 35 jaar) kennen wij niet: verkocht is in beginsel verkocht. Wie tekent zonder dit kader te kennen, verkoopt mogelijk meer — of juist minder — dan hij denkt.

Verkopen is niet de enige route

Belenen tegen toekomstige royalty's, een deelverkoop per laag of periode, of juist houden en de nalatenschap regelen: auteursrecht duurt tot zeventig jaar na overlijden, en een goed beheerde catalogus verdient vaak decennia door. En sinds kunstmatige intelligentie catalogi ook als trainingsdata interessant maakt, hoort ook dát expliciet in elke deal thuis. Hoe royalty's en uitgeefconstructies in de basis werken, leest u op onze pagina over royalty's en publishing.

Meer lezen

Coveren, bewerken en vertalen van bestaande liedjes mag dat zomaar?

Coversongs - heb ik toestemming nodig van de auteursrechthebbenden?

Voor het opnemen of uitvoeren van de akkoorden, zanglijn en liedtekst van een bestaand liedje waarop nog auteursrechten rusten is er altijd toestemming nodig van alle betrokken rechthebbenden. Dat zijn de componist, tekstdichter en de uitgever. Voorafgaande toestemming bij het coveren, bewerken of vertalen van een bestaand liedje is de hoofdregel.

Kan ik die cover vervolgens op streamingdienst Spotify zetten?

Spotify heeft in Nederland afspraken met Buma/Stemra en met publishers gemaakt over covers. Het moet dan wel een 1 op 1 100% dezelfde versie zijn. Die afspraken, met een moeilijk woord licenties, maken het mogelijk dat artiesten een cover van een bekend popliedje op Spotify zetten, zonder dat zij daarvoor van te voren toestemming hoeven te vragen aan de componist en de tekstdichter. Die toestemming is namelijk al collectief gegeven, ofwel door de collectieve rechtenorganisatie van de auteurs, ofwel door hun uitgeverijen.

Artiesten moeten dan wel bij het uploaden van de track aangeven wie de oorspronkelijke bedenkers zijn van een liedje. Zodat die bedenkers geld ontvangen voor hun auteursrechten.

Meer lezen