AI-hulp bij een track in 2026: hoe je registreert bij BumaStemra, wat Spotify als AI-credit toont en welke AI-clausule in je producercontract hoort

Een producer levert een track af waarvan de akkoorden en de hook van hemzelf zijn, de tweede strofe uit een tekstgenerator komt en een strijkersbed uit een AI-tool dat hij op een zondagmiddag drie keer heeft laten hergenereren tot het paste. Het label wil de track op maandag naar de distributeur sturen. Op dat moment komen drie vragen samen die vroeger nooit tegelijk speelden: wie staat als maker bij BumaStemra, wat gaat er als AI-credit naar Spotify, en wat heeft de producer daarover in zijn contract toegezegd. Elke vraag heeft een eigen antwoord, en de drie antwoorden moeten met elkaar kloppen.

Wanneer een track met AI-hulp nog een werk is: artikel 1 en 10 Auteurswet en het Endstra-arrest van 30 mei 2008

Artikel 1 van de Auteurswet geeft het uitsluitend recht aan de maker van een werk, en artikel 10 noemt muziekwerken met of zonder woorden uitdrukkelijk. Wat een werk is, heeft de Hoge Raad in het Endstra-arrest van 30 mei 2008 samengevat: het moet een eigen oorspronkelijk karakter hebben en het persoonlijk stempel van de maker dragen. Het Hof van Justitie hanteert sinds Infopaq (C-5/08, 16 juli 2009) de maatstaf van de eigen intellectuele schepping, tot stand gekomen door vrije en creatieve keuzes. Een tekstgenerator maakt geen keuzes in die zin en een strijkersmodel ook niet. Beslissend is of er in het eindresultaat genoeg eigen creatieve keuzes van een mens zichtbaar zijn om het geheel, of een afgebakend deel ervan, als zijn werk te zien; het enkele gebruik van AI zegt daarover niets.

Voor de praktijk betekent dit dat je per laag kijkt. Een melodie die je zelf hebt geschreven en daarna met AI hebt laten arrangeren blijft jouw melodie. Een strijkersbed dat je alleen hebt aangevraagd, aangehoord en goedgekeurd is een AI-uitkomst waar jouw stempel niet op zit, ook al heb je drie keer op de knop gedrukt. Tussen die twee uitersten ligt het bewerkte materiaal: de gegenereerde strofe die je grondig hebt herschreven, de gegenereerde partij waarvan je alleen de contour hebt overgehouden en de rest opnieuw hebt ingespeeld. Daar kan een werk ontstaan, voor zover jouw keuzes het resultaat bepalen, en of dat zo is, hangt af van wat er van de gegenereerde versie overblijft. Hoe je dat eerlijk vastlegt, is waar de registratie bij BumaStemra begint.

De vier registratiecategorieën van BumaStemra en de rechthebbende "AI BUMASTEMRA"

BumaStemra heeft op haar pagina over de registratie van deels AI-gegenereerd werk vier categorieën gepubliceerd, met per categorie de rechthebbende, de manier van aanmelden en wat er wordt uitgekeerd. Werken die volledig door AI zijn gegenereerd, zonder menselijke creatieve bijdrage, kunnen niet worden aangemeld. Voor de rest geldt een verdeling per onderdeel:

• AI-tekst bij een eigen compositie: jij bent componist. De tekst registreer je op de fictieve rechthebbende "AI BUMASTEMRA" met IPI-nummer 01252737944, de compositie op je eigen naam. Er wordt alleen voor de compositie geïncasseerd en uitgekeerd.
• AI-compositie bij een eigen tekst: het spiegelbeeld. De tekst op jouw naam, de compositie op "AI BUMASTEMRA". Alleen voor de tekst wordt betaald.
• AI-assisted werk: je hebt AI als hulpmiddel gebruikt en zelf genoeg creatieve keuzes gemaakt om het geheel als eigen werk te beschouwen. Je registreert zoals gebruikelijk, op je eigen naam, en ontvangt de volledige uitkering.
• Volledig AI-gegenereerd zonder creatieve inbreng: geen rechthebbende, geen registratie, geen uitkering.

De producer uit de openingsalinea valt daarmee niet vanzelf in de eerste categorie. Zijn tekst bestaat uit een eigen eerste strofe, een gegenereerde tweede strofe en een eigen refrein; of die tekst als geheel nog zijn persoonlijk stempel draagt, moet hij zelf beoordelen aan de hand van wat hij aan de gegenereerde strofe heeft veranderd en hoeveel van de tekst van hemzelf is. BumaStemra legt die beoordeling uitdrukkelijk bij de maker: jij staat ervoor in dat je over het auteursrecht beschikt, en BumaStemra beoordeelt niet per werk of het beschermd is. De pagina noemt daarnaast een administratievergoeding voor wie ongebruikelijk veel werken per jaar aanmeldt, waarbij AI-detectiesoftware het vermoeden van generatief gebruik bevestigt en het lid het tegendeel niet aantoont. Leg daarom per werk vast welke creatieve keuzes van jou zijn en bewaar de tussenversies; dat is het bewijs waarmee je zo'n vermoeden weerlegt. Wie een gegenereerde compositie op eigen naam registreert, tekent voor iets wat hij bij een geschil met een co-writer of een uitgever moet kunnen waarmaken.

Wat Spotify sinds 16 april 2026 als AI-credit toont, en wat dat wel en niet zegt

Op 25 september 2025 kondigde Spotify aan dat het meewerkt aan een industriestandaard voor AI-disclosures in muziekcredits, ontwikkeld via DDEX, de organisatie die de metadata-uitwisseling tussen labels, distributeurs en platforms standaardiseert. In een update bij datzelfde bericht meldt Spotify dat het op 16 april 2026 een bètafunctie heeft gelanceerd waarmee artiesten per onderdeel aangeven waar AI een rol speelde: zang, tekst, instrumentatie of productie. Die credits verschijnen in de Song Credits op mobiel en worden, aldus Spotify, inmiddels met tienduizenden per dag ingediend. Twee beperkingen staan er ook: de disclosure loopt via het label of de distributeur, en het ontbreken van een credit betekent niet dat er geen AI is gebruikt, omdat het systeem afhankelijk is van wat de artiest zelf opgeeft.

De AI-credit en de BumaStemra-registratie meten verschillende dingen. De registratie gaat over het auteursrecht op tekst en compositie; de credit beschrijft AI-gebruik in de productie, ook bij instrumentatie, zang en mix, waar geen auteursrechtelijke werkregistratie aan hangt. Een compositie die je terecht op eigen naam hebt geregistreerd kan dus zonder enig probleem een AI-credit voor instrumentatie dragen, en een AI-credit is geen bewijs tegen je makerschap. Beide opgaven moeten op dezelfde feiten berusten, maar beantwoorden verschillende vragen: AI-gebruik tegenover auteursrechtelijk makerschap. Een tekst die met AI-hulp is geschreven kan daarom terecht een AI-credit voor tekst dragen en tegelijk op jouw naam bij BumaStemra staan, zolang jouw creatieve keuzes de tekst dragen. Wat je wel moet kunnen: aan een uitgever of co-writer uitleggen welke feiten achter beide opgaven zitten, en dat lukt alleen als je hebt vastgelegd wat je zelf aan de gegenereerde strofe hebt veranderd. De M&R-post over de cover met een AI-stemkloon van 5 september liet al zien hoe platforms hun eigen regels naast de wet leggen; de AI-credit is de administratieve kant van datzelfde platformbeleid.

Artikel 50 AI-verordening sinds 2 augustus 2026: markering door de aanbieder, melding door de gebruiker

Sinds 2 augustus 2026 geldt artikel 50 van de AI-verordening (EU) 2024/1689. Het tweede lid richt zich tot de aanbieder van het AI-systeem: wie een systeem aanbiedt dat synthetische audio, beeld, video of tekst genereert, moet ervoor zorgen dat de uitvoer in een machineleesbaar formaat wordt gemarkeerd en als kunstmatig gegenereerd detecteerbaar is. Die plicht rust op de leverancier van de muziek- of tekstgenerator; de producer die de tool gebruikt, valt buiten het tweede lid. Voor generatieve systemen die al vóór 2 augustus 2026 op de markt waren, geldt volgens de feitenpagina van de Europese Commissie een overgangstermijn voor de markeringsplicht tot december 2026 (artikel 50, tweede lid, zoals gewijzigd door de AI-Omnibus); voor systemen die daarna op de markt komen, geldt de plicht meteen. Wie wil weten of de uitvoer van zijn tool al gemarkeerd is, vraagt dat dus bij de leverancier na en neemt niet aan dat het al zo is. De markeringsplicht geldt bovendien niet voor zover het systeem alleen een ondersteunende functie vervult bij standaardbewerking of de door de gebruiker aangeleverde invoer niet wezenlijk verandert, wat voor een AI-tool die alleen ruis verwijdert of een mix egaliseert het verschil maakt.

Het vierde lid raakt de gebruiker wel, in twee situaties. De eerste is de deepfake: door AI gegenereerde of gemanipuleerde audio, beeld of video die lijkt op bestaande personen, voorwerpen, plaatsen, entiteiten of gebeurtenissen en die iemand ten onrechte als authentiek zou opvatten. Beide elementen moeten aanwezig zijn; een gegenereerde stem die alleen ergens aan doet denken, zonder dat een luisteraar haar voor echt zou houden, valt er buiten. Voor een werk dat duidelijk artistiek of creatief is, blijft de bekendmaking beperkt tot een passende manier die het genot van het werk niet hindert. De tweede situatie is gegenereerde tekst die wordt gepubliceerd om het publiek te informeren over aangelegenheden van algemeen belang; die meldplicht vervalt weer als de tekst een menselijke controle of redactionele bewerking heeft ondergaan en een natuurlijke of rechtspersoon de redactionele verantwoordelijkheid voor de publicatie draagt. Voor een songtekst is deze tweede situatie zelden aan de orde. Een gegenereerd strijkersbed onder een eigen hook valt buiten beide situaties. Een gegenereerde zangpartij die voor de stem van een bestaande artiest kan doorgaan, valt onder de eerste, en dan kunnen naast de meldplicht ook de persoonlijkheidsrechten en de onrechtmatige daad ten opzichte van die artiest in beeld komen, waarover de post van 5 september ging. Wie de trainingskant van dit onderwerp zoekt, vindt die in de M&R-post over het datamining-voorbehoud van artikel 15o Auteurswet; dit stuk gaat over de uitvoerkant.

De AI-clausule in het producercontract: vier afspraken

Veel producercontracten bevatten een garantie in één zin: het geleverde werk is origineel, maakt geen inbreuk en is vrij van rechten van derden. Die garantie is voor een AI-assisted track te grof: de producer kan niet garanderen dat een gegenereerd strijkersbed een werk is, en niemand kan garanderen dat gegenereerd materiaal nergens op lijkt. Een bruikbare clausule splitst dat in vier afspraken, in deze volgorde:

1. Gebruik. De producer legt per onderdeel van de track vast welke AI-tool is gebruikt en voor welk onderdeel: tekst, compositie, arrangement, zang, instrumentatie, mix. Het gaat om een opgave; een verbod is voor deze afspraak niet nodig.
2. Melding. De opgave gaat naar wie de werkregistratie doet, meestal de maker zelf of zijn uitgever, en naar wie de release aanlevert, meestal het label of de distributeur die de DDEX-disclosure invult. De afspraak benoemt wie welke aanmelding doet en dat beide op dezelfde feitelijke opgave berusten, ieder voor zijn eigen vraag; een label is niet vanzelf bevoegd om een werk bij BumaStemra aan te melden.
3. Garantie en risico. De originaliteitsgarantie geldt alleen voor de onderdelen die de producer als eigen werk heeft opgegeven. Voor de gegenereerde onderdelen garandeert de producer de juistheid van de opgave en dat de gebruiksvoorwaarden van de tool commerciële exploitatie toestaan. Die toestemming van de toolleverancier zegt niets over rechten van derden op wat de tool heeft uitgespuugd; de clausule regelt daarom apart wie vóór de release onderzoekt of het gegenereerde materiaal op bestaand repertoire lijkt, wie een claim afhandelt en hoe de kosten worden verdeeld.
4. Splits. Twee geldstromen, twee regels. Het uitgeversaandeel en de verdeling tussen co-writers volgen de werkregistratie: over een tekst die op "AI BUMASTEMRA" staat wordt niet geïncasseerd, dus daar valt niets te verdelen, en wie een co-writer daar een percentage van belooft, belooft een aandeel in een lege pot. De producerpunten op de masterinkomsten staan daar los van: die volgen de afspraak met het label over de opname, en een AI-strijkersbed in die opname verandert niets aan het percentage dat de producer op de master heeft bedongen.

De vierde afspraak is de reden dat de clausule vóór de release moet staan. Een uitgeversdeal die op een verkeerde registratie is gebouwd, valt pas op bij de eerste afrekening, en dan hebben de co-writer, de uitgever en het label al elk een andere verwachting. De post over de sessiemuzikant en de buy-out liet zien hoe een vergoeding die naast de fee staat vaak in de sessieafspraak ontbreekt; de AI-opgave is het equivalent voor de generatie-laag van de productie.

Wil je weten hoe je eigen contract of releaseproces met AI-gebruik omgaat, dan is de AI-transparantie-scan een rustige eerste stap: je ziet per onderdeel wat je moet opgeven en aan wie. Heb je een producer- of labelcontract op tafel liggen waarin de garantie nog uit één zin bestaat, dan laat de contractscan zien welke clausules je beter eerst splitst voordat je tekent.

Bronnen

1. Auteurswet: artikel 1 (uitsluitend recht van de maker), artikel 10 (muziekwerken met of zonder woorden), geldende tekst per 1 januari 2026
2. Hoge Raad 30 mei 2008, ECLI:NL:HR:2008:BC2153 (Endstra): eigen oorspronkelijk karakter en persoonlijk stempel van de maker
3. HvJ EU 16 juli 2009, C-5/08 (Infopaq): eigen intellectuele schepping van de auteur
4. BumaStemra, "Registratie van deels AI-gegenereerd werk bij BumaStemra": de vier categorieën, de rechthebbende "AI BUMASTEMRA" met IPI-nummer 01252737944, de eigen verantwoordelijkheid bij aanmelding en de administratievergoeding bij vermoeden van generatief gebruik
5. Spotify Newsroom, "Spotify Strengthens AI Protections", 25 september 2025, met de update over de bètafunctie voor AI-credits van 16 april 2026 en de DDEX-standaard voor AI-disclosures
6. Europese Commissie, "Quick facts: transparency rules for AI systems" (feitenpagina): overgangstermijn tot december 2026 voor de markeringsplicht van artikel 50, tweede lid, voor generatieve systemen die vóór 2 augustus 2026 op de markt zijn gebracht
7. Verordening (EU) 2024/1689 (AI-verordening), Publicatieblad van de Europese Unie: artikel 3 onder 60 (deepfake), artikel 50, tweede en vierde lid, artikel 113 (toepassing vanaf 2 augustus 2026)
8. Artikel 50 AI-verordening in de leesversie van het AI Act Explorer (EU Artificial Intelligence Act)
9. M&R, "Een cover met een AI-stemkloon van de originele artiest in 2026", 5 september 2026
10. M&R, "Wie mag het datamining-voorbehoud van artikel 15o Auteurswet maken", 27 augustus 2026
11. M&R, "Artikel 7 lid 1 en artikel 9b WNR: twee vergoedingen die naast de sessiefee van een buy-out staan", 3 september 2026
12. M&R, AI-transparantie-scan
13. M&R, Contractscan

Publiek geraadpleegd op 14 september 2026.