360 Graden Contract Full Rights Management

Alles in één deal — voor wie is dat goed?

Het 360-gradencontract laat het label meedelen in álle inkomstenstromen rond de artiest: de masterrechten op de opnames, de uitgaverechten (publishing), merchandise, het live-circuit, sync en de naburige rechten. Eén partner, één administratie, één handtekening — en daarmee meteen de hele carrière in één overeenkomst. Dit artikel legt uit wat full rights management precies omvat, wanneer het werkt en wanneer het een fuik wordt.

Voor een beginnende artiest zonder kapitaal kan een partij die werkelijk in alle stromen investeert — tourbudget, een merch-operatie, de publishing-administratie — meer waard zijn dan drie losse partijen die langs elkaar heen werken. Voor een gevestigde artiest die zijn merch en live al zelf draaiende heeft, betekent dezelfde deal vooral inkomsten weggeven zonder dat het label er iets aan toevoegt. De toets is niet het etiket, maar de feitelijke inbreng per stroom.

De grootste risico's zitten in de recoupment en de cross-collateralisation: één voorschot dat over alle stromen wordt verrekend, zodat winst op het ene onderdeel jaren wordt opgegeten door verlies op het andere. Daarbovenop komt de fuik van een lange, brede looptijd en het feit dat alle eieren bij één partij liggen. Per stroom een eigen percentage, een eigen kostenregeling, een eigen einddatum en een aparte recoupment-pot zijn hier de belangrijkste bescherming.

Apart aandacht vraagt AI-gebruik. Ruime clausules over "alle toekomstige exploitatievormen" kunnen, als niemand ze inperkt, ook training op uw opnames en stemkloning omvatten. Spreek expliciet af dat AI-training, voice cloning en AI-bewerkingen aparte, opt-in toestemming vergen — wat niet uitdrukkelijk is toegekend, blijft van u. Vergeet de nieuwe AI-clausules dus niet.

De checklist vóór het tekenen: koppel elk aandeel aan een concrete tegenprestatie, regel de exit voor masters en merknaam, toets aan het dwingende auteurscontractenrecht en zet de AI-bepaling apart. Een gezonde 360-deal kan beide partijen uitleggen waarom elke euro gedeeld wordt — wij zetten de aandachtspunten voor het tekenmoment op een rij.

Meer lezen

Muziekrecht bij overlijden van een artiest: erfenis en royalty's

Overleden muzieksterren verdienen vaak nog jaren miljoenen, en hun nalatenschap leidt geregeld tot juridische strijd — denk aan de twee testamenten die Johnny Hallyday naliet. Dit artikel legt uit hoe de exploitatierechten op muziek na een overlijden doorlopen, wie ze erft, en waarom een nalatenschap met buitenlandse aanknoping zo complex is. De insteek is verankerd op de publieke radio-optredens van jurist Mauritz Kop bij BNR Nieuwsradio.

Auteursrecht, naburig recht en merkrecht na de dood

De inkomsten van een overleden artiest komen uit meerdere bronnen tegelijk: auteursrechten en naburige rechten (samen de royalty’s op de muziek), aangevuld met merk- en handelsnaamrechten op bijvoorbeeld merchandise en de naam van de artiest. Films waarin de artiest speelde blijven royalty’s opleveren door openbaarmaking en verveelvoudiging op televisie en internet. Het auteursrecht eindigt niet bij overlijden: het komt blijkens artikel 1 van de Auteurswet juist ook toe aan de rechtverkrijgenden van de maker.

Hoe lang loopt het door?

De beschermingsduur is wettelijk vastgelegd, maar het loont te onderscheiden welk recht je bekijkt. Het auteursrecht op de compositie en de tekst vervalt 70 jaar na 1 januari na het sterfjaar van de máker — de componist of tekstdichter, niet per se de vertolker. Voor wat David Bowie zelf schreef loopt dat dus tot 2087; bij Elvis Presley, die veel werk van anderen vertolkte, hangt de termijn af van elke afzonderlijke schrijver. De masters — de opnames — vallen onder de naburige rechten, met een eigen termijn (50 jaar, verlengd tot 70 jaar bij een rechtmatig uitgebrachte fonogram-opname). Zo verdient een artiest decennia na zijn dood nog.

Wie krijgt het geld?

Waar het geld heen gaat, hangt af van de muziekcontracten, de testamenten en het toepasselijke recht. Meestal delen nabestaanden, platenlabel, uitgeverij en soms een manager mee. Platencontracten die tijdens het leven zijn gesloten, kunnen ook na overlijden ten gunste van de nabestaanden blijven gelden; daarnaast sluiten erfgenamen vaak postume contracten voor synchronisatie of nieuwe releases.

De erfrechtelijke en internationale les

Naar Nederlands recht kan een kind niet zonder meer volledig worden onterfd: de legitieme portie waarborgt een aanspraak in geld. Dat verschilt van rechtsstelsels zoals het Californische. In de Hallyday-zaak botsten een Frans en een Californisch testament — een schoolvoorbeeld van internationaal privaatrecht bij muzieknalatenschappen. De praktische conclusie: regel exploitatierechten, testament en internationale aanknopingspunten bij leven, en raadpleeg tijdig een gespecialiseerd jurist.

Meer lezen

Best verdienende dode artiesten van 2018

Royalties uit auteursrechten en merkenrechten

Elk jaar publiceert Forbes een lijstje met de rijkste overleden beroemdheden. BNR Nieuwsradio Ochtendspits interviewde mr. Mauritz Kop van MuziekenRecht.nl op 8 november 2018 over het hoe en waarom van het geld dat dode artiesten nog altijd genereren.

De dode zanger Elvis Presley verdiende vorig jaar 30,1 miljoen euro. Komt al dat geld alleen voort uit royalty’s?

Het geld komt voort uit auteursrechten en naburige rechten oftewel royalty’s én door merkrechten en handelsnaamrechten. Denk aan merchandise van de artiest als merk, zoals parfum van Elizabeth Taylor of petjes met Tupac Shakur. Of auteursrechten op een boek van Albert Einstein, of een woordmerk op zijn naam. Maar ook uit alle films waarin Elvis speelde. Daar komen nog steeds royalty’s uit voort, vanwege de openbaring en verveelvoudiging van die films op internet en televisie.

Hoe zit het met auteursrechten, filmrechten en merkrechten?

De auteursrechten op werken zoals muziek of boeken gelden tot 70 jaar na de dood van de maker, daarna komen ze in het publiek domein. In het geval van Elvis naar Nederlands recht tot het jaar 2048, in het geval van David Bowie tot 2087. Heel lang dus. Bij film geldt de wettelijke beschermingsduur doorgaans tot 50 jaar na release van de film. De merkrechten aan de andere kant gelden 10 jaar en moeten daarna worden verlengd, maar u kunt tot in de eeuwigheid blijven verlengen.

Direct na overlijden zien we een piek in het geld dat er wordt gegenereerd door exploitatie van de rechten, zoals recent bij David Bowie, Prince en Avicii.

Meer lezen