Door MuziekenRecht Editor
Elk jaar verschijnen er lijstjes van de best verdienende overleden artiesten, met namen als Elvis Presley, David Bowie en Michael Jackson bovenaan — jaren na hun dood goed voor tientallen miljoenen. Tegelijk halen erfeniskwesties rond muzieksterren geregeld de voorpagina’s: denk aan de strijd rond de nalatenschap van Johnny Hallyday, die twee testamenten naliet in twee verschillende rechtsstelsels. Zoals Mauritz Kop bij BNR Nieuwsradio toelichtte, gaat het bij die geldstromen niet om één recht, maar om een gelaagd samenspel van auteursrechten, naburige rechten en zelfs merkrechten — en wie het geld krijgt, is vaak juridisch complex en omstreden. Wat gebeurt er eigenlijk met de royalty’s als de ster sterft — en wie heeft er recht op?
In dit artikel leggen we voor artiesten, nabestaanden, erfgenamen en hun adviseurs uit hoe de exploitatierechten op muziek na een overlijden doorlopen, hoe lang ze beschermd blijven, wie ze erft en waarom een nalatenschap met een buitenlandse aanknoping — zoals bij Hallyday — zo lastig is. Het ligt dicht bij de vraag wat er met auteursrechten gebeurt bij een echtscheiding: ook dan verschuiven exploitatierechten door een ingrijpende gebeurtenis. Geen casuïstiek uit cliëntdossiers, maar het algemene juridische kader, verankerd op Kops publieke radio-optredens.
Erfenis en royalty's na het overlijden van een artiest (illustratief redactioneel beeld).
Waarom een overleden artiest nog jaren geld verdient
De inkomsten van een overleden artiest komen, zoals Kop bij BNR Nieuwsradio uiteenzette naar aanleiding van de jaarlijkse lijst van best verdienende overleden artiesten, uit meerdere bronnen tegelijk. Allereerst uit het auteursrecht en de naburige rechten — samen de royalty’s op de muziek — maar ook uit merk- en handelsnaamrechten. Merchandise waarop de naam of beeltenis van een artiest als merk fungeert, blijft geld opleveren, net als films waarin de artiest speelde.
Het auteursrecht is volgens artikel 1 van de Auteurswet “het uitsluitend recht van den maker van een werk van letterkunde, wetenschap of kunst, of van diens rechtverkrijgenden, om dit openbaar te maken en te verveelvoudigen, behoudens de beperkingen, bij de wet gesteld”. De woorden “of van diens rechtverkrijgenden” zijn cruciaal: het recht houdt niet op bij de dood van de maker, maar gaat over op wie het erft of verkrijgt.
Hoe lang loopt het door? 70 jaar — en soms langer
De beschermingsduur is strak omlijnd, maar het loont te onderscheiden welk recht je bekijkt. Het auteursrecht rust op de compositie en de tekst: artikel 37 lid 1 van de Auteurswet bepaalt dat “het auteursrecht vervalt door verloop van 70 jaren, te rekenen van de 1e januari van het jaar, volgende op het sterfjaar van de maker.” Die 70 jaar lopen dus vanaf het overlijden van de échte maker — de componist of tekstdichter. Bij een artiest als Elvis Presley, die veel van zijn hits niet zelf schreef, telt voor die nummers het sterfjaar van elke schrijver, niet dat van Elvis. Voor wat een artiest wél zelf maakte — denk aan veel werk van David Bowie — geldt de termijn vanaf diens overlijden: voor Bowie (2016) dus tot 2087. Voor filmwerken bestaat een eigen regel: artikel 40 van de Auteurswet rekent de 70 jaar vanaf de dood van de langstlevende van onder meer de hoofdregisseur, de scenarioschrijver en de componist van de filmmuziek.
De opnames zelf — de masters — vallen niet onder het auteursrecht maar onder de naburige rechten, met een eigen termijn die losstaat van een sterfjaar. Op grond van artikel 12 van de Wet op de naburige rechten vervallen de rechten van de uitvoerend kunstenaar in beginsel na 50 jaar, maar wanneer een opname op een fonogram rechtmatig is uitgebracht, lopen die rechten 70 jaar door vanaf 1 januari na de eerste rechtmatige uitgave (artikel 12 lid 3). De rechten van de fonogrammenproducent — vaak het platenlabel — vervallen eveneens na 70 jaar, gerekend vanaf de vervaardiging van het fonogram (artikel 12 lid 4). Een vroege opname kan naburigrechtelijk dus al zijn uitgewerkt, terwijl het auteursrecht op de onderliggende composities nog doorloopt. De verlenging van de naburige rechten van 50 naar 70 jaar is ingevoerd om uitvoerend kunstenaars langer te laten profiteren.
Wie krijgt het geld: nabestaanden, label of allebei?
Waar het geld heen gaat, hangt volgens Kop af van drie dingen: de muziekcontracten die tijdens het leven zijn gesloten, de inhoud van de testamenten, en welk recht van toepassing is. Meestal delen meerdere partijen mee: nabestaanden, platenlabel, muziekuitgeverij en soms een manager. Dat exploitatierechten bij een bedrijf terechtkomen, vloeit voort uit het auteursrecht zelf: artikel 2 van de Auteurswet bepaalt dat het auteursrecht overgaat bij erfopvolging en vatbaar is voor gehele of gedeeltelijke overdracht, en dat een maker een licentie kan verlenen (zie ook onze uitleg over het overdragen van auteursrechten). Een platencontract kan zo bepalen dat het ook na het overlijden ten gunste van de nabestaanden blijft gelden — het eindigt dus niet automatisch bij de dood.
Daarnaast sluiten erfgenamen vaak juist ná het overlijden nieuwe, postume contracten: over synchronisatie van muziek in een documentaire of reclame, of voor de release van een nieuw album of een anthologie. Dat zagen we bij Prince en bij Hallyday. Juist Prince illustreert waarom voorbereiding loont: hij overleed zónder testament, waardoor de verdeling van zijn nalatenschap jarenlang via de rechter moest worden uitgevochten. De geldstroom uit live optredens droogt na een overlijden op — tenzij een artiest via een hologram (Pepper’s Ghost) opnieuw “ten tonele” verschijnt, zoals bij André Hazes en Tupac Shakur.
De erfrechtelijke vraag: kun je je kinderen onterven?
Wie precies erft, is een erfrechtelijke vraag. Naar Nederlands recht geldt de legitieme portie: artikel 4:63 lid 1 van het Burgerlijk Wetboek omschrijft die als “het gedeelte van de waarde van het vermogen van de erflater, waarop de legitimaris in weerwil van giften en uiterste wilsbeschikkingen van de erflater aanspraak kan maken”. Een kind kan dus niet zonder meer volledig worden onterfd; het houdt een aanspraak in geld, die op grond van artikel 4:64 lid 1 BW de helft bedraagt van de waarde waarover de legitieme porties worden berekend. In gewone taal: de legitieme portie is de helft van wat het kind bij versterf — dus zonder testament — zou hebben gekregen, en dus níet de helft van de hele nalatenschap. Dit verschilt fundamenteel van rechtsstelsels zoals het Californische, waar testeervrijheid veel verder gaat en kinderen wél kunnen worden onterfd.
De Hallyday-les: welk recht geldt bij een grensoverschrijdende nalatenschap?
Precies dat verschil maakte de Hallyday-zaak zo verhit. Zoals Kop bij BNR uitlegde, liet de zanger twee testamenten na: één naar Frans recht uit 2011 en één naar Californisch recht uit 2014, dat de kinderen Laura en David onterfde. Naar Frans recht kunnen kinderen echter niet worden onterfd. Hier botsen rechtsstelsels, en het internationaal privaatrecht (IPR) bepaalt welk recht geldt. Voor grensoverschrijdende EU-nalatenschappen geeft de Europese Erfrechtverordening sinds 2015 de hoofdregel: in beginsel geldt het recht van de laatste gewone verblijfplaats van de erflater, tenzij die bij testament uitdrukkelijk voor zijn nationale recht koos.
Zo pakte het ook uit. De rechtbank Nanterre oordeelde in 2019 dat de Franse rechter bevoegd was en Frans recht van toepassing was — mede vanwege Hallydays sterke banden met Frankrijk, ondanks zijn jarenlange verblijf in Californië. In 2020 volgde een schikking: David Hallyday zag af van zijn aanspraken (met behoud van zeggenschap over de muziek) en met Laura Smet werd een akkoord gesloten. De les: een vermeende onterving via buitenlands recht houdt in de EU lang niet altijd stand.
De praktische conclusie is duidelijk: leg je exploitatierechten, je testament en de internationale aanknopingspunten van je nalatenschap bij leven zorgvuldig vast. Een goede afspraak en een doordacht testament kunnen de kans op slepende geschillen aanzienlijk verkleinen: een gewaarschuwd mens telt voor twee. Dit artikel is algemene voorlichting en geen juridisch advies. Wie als artiest, erfgenaam of adviseur met een concrete nalatenschap of internationale rechtenkwestie te maken heeft, doet er verstandig aan tijdig een gespecialiseerd jurist te raadplegen.
Laatst bijgewerkt: 7 juni 2026.