Formule 1, een wereldwijd gestreamde DJ-set: zo werkt de muziekclearance (de Garrix-les)

Toen Martin Garrix de Formule 1 liet swingen — in 2025 op de Grand Prix van Azerbeidzjan, en als aangekondigde finale-act van de Dutch Grand Prix op Zandvoort in 2026 — keek een wereldwijd publiek mee via uitzending en stream. Achter zo'n ogenschijnlijk simpele DJ-set gaat een verrassend complexe muziekclearance schuil: wie de set hoort, hoort tientallen rechthebbenden tegelijk.

Twee rechtenlagen onder elke track

Onder vrijwel elke gedraaide track liggen twee rechten. Het auteursrecht op de compositie (collectief beheerd via Buma/Stemra) en het naburige recht op de opname zelf — de master. Artikel 6 van de Wet op de naburige rechten geeft de producent van het fonogram een uitsluitend recht; daarnaast heeft de uitvoerend kunstenaar eigen naburige rechten. Een set rijgt tientallen tracks aaneen, en achter elke track schuilen vaak meerdere componisten, uitgevers, labels en artiesten.

Uitzenden en streamen is een aparte handeling

Het optreden zelf en de wereldwijde uitzending ervan zijn juridisch twee dingen. Artikel 12 van de Auteurswet rekent tot openbaarmaking zowel het uitzenden via een zender of satelliet als de on-demand beschikbaarstelling waarbij het publiek "op een door hen gekozen individuele plaats en tijd" toegang heeft. De collectieve regelingen via Buma/Stemra en Sena dekken een groot deel van het laten klinken en uitzenden — maar niet de stap die een uitgezonden evenement juist bijzonder maakt.

Sync is geen blanket-licentie

Muziek koppelen aan bewegend beeld is synchronisatie — een exclusief recht. Het vastleggen van een nummer in de raceregie, de highlights en de wereldwijde social-nawerking is een verveelvoudiging in gewijzigde, gecombineerde vorm (artikel 13 Auteurswet). Daarvoor zijn een sync-licentie van de uitgever én een master-use-licentie van het label nodig, per werk en per gebied — buiten de standaard blanket-licenties om. En rechten zijn territoriaal: een wereldwijd gestreamd evenement kent geen één-loket.

De les is steeds dezelfde: clear vóór de uitzending, niet erna. Deze blog legt uit hoe de clearance van een wereldwijd uitgezonden live-set werkt, van cue sheet tot territoriale reikwijdte — het gespecialiseerde werk achter de muziek op het grootste podium.

Meer lezen

Sample clearance in 2026: de twee rechtenlagen achter elke sample

Samplen is technisch gratis en universeel geworden: een fragment uit een oude plaat staat vanuit een slaapkamer binnen een uur op Spotify, TikTok en YouTube. De rechten eronder zijn dat allerminst. Wie commercieel sampelt, sleept twee zelfstandige rechtenlagen mee — het auteursrecht op de compositie én het naburige recht op de geluidsopname — en dat onderscheid bepaalt of een release blijft staan of stilletjes wordt teruggetrokken.

Twee lagen, twee handtekeningen

Het auteursrecht beschermt de compositie: melodie, akkoordverloop en songtekst. Artikel 1 van de Auteurswet geeft de maker het uitsluitend recht om zijn werk openbaar te maken en te verveelvoudigen; dat recht ligt bij de componist of, in de praktijk, de muziekuitgever. Daarnaast rust op de concrete opname een eigen, naburig recht: artikel 6 van de Wet op de naburige rechten kent aan de producent van fonogrammen — meestal het platenlabel — het uitsluitend recht toe om toestemming te verlenen voor het reproduceren van het fonogram. Wie een fragment uit de master kopieert, heeft dus toestemming van beide lagen nodig. Zoals jurist Mauritz Kop in 2016 bij NPO Soul & Jazz (NTR) toelichtte: eerst de auteursrechthebbende van het liedje, daarna de rechthebbende van de opname.

Versnipperd, territoriaal en zonder Europees loket

De rechten op een nummer liggen zelden in één hand; ze zijn verdeeld over componisten, tekstschrijvers, uitgevers, musici en label. Bovendien is intellectuele eigendom nationaal: er bestaat, in Kops woorden, "in Europa niet één loket waarbij men alle rechten voor een bepaald liedje kan clearen". Een licentie voor de Verenigde Staten dekt Europa niet, en de Benelux dekt Frankrijk of Duitsland niet automatisch. Omdat een streamingrelease wereldwijd is, worden de gaten in de dekking meteen zichtbaar — clearance blijft "een tamelijk lange weg".

Herkenbaar of onherkenbaar — en de licentie van de toekomst

Samplen is juridisch een vorm van verveelvoudigen: artikel 13 van de Auteurswet rekent iedere gehele of gedeeltelijke bewerking in gewijzigde vorm daartoe, zolang geen nieuw, oorspronkelijk werk ontstaat. Het verschil tussen autosonisch samplen (de opname letterlijk overnemen) en allosonisch samplen (de passage naspelen) bepaalt of óók het naburige recht wordt geraakt. De herkenbaarheid is de scharnier: onherkenbaar gerecycled materiaal valt eerder buiten de inbreuk, maar dat is een inschatting, geen garantie — de feiten en uiteindelijk de rechter beslissen. Tot slot raakt het sampledossier het auteurscontractenrecht: artikel 25c van de Auteurswet waarborgt een billijke vergoeding en zelfs een aanvullende vergoeding bij nieuwe, nog onbekende exploitatievormen. Wie vandaag klaart, formuleert de licentie expliciet voor streaming, download, sync en social media, en voor alle territoria. De gevaarlijkste sample is niet de dure, maar de half-geklaarde.

Meer lezen

Coveren, bewerken en vertalen van bestaande liedjes mag dat zomaar?

Coversongs - heb ik toestemming nodig van de auteursrechthebbenden?

Voor het opnemen of uitvoeren van de akkoorden, zanglijn en liedtekst van een bestaand liedje waarop nog auteursrechten rusten is er altijd toestemming nodig van alle betrokken rechthebbenden. Dat zijn de componist, tekstdichter en de uitgever. Voorafgaande toestemming bij het coveren, bewerken of vertalen van een bestaand liedje is de hoofdregel.

Kan ik die cover vervolgens op streamingdienst Spotify zetten?

Spotify heeft in Nederland afspraken met Buma/Stemra en met publishers gemaakt over covers. Het moet dan wel een 1 op 1 100% dezelfde versie zijn. Die afspraken, met een moeilijk woord licenties, maken het mogelijk dat artiesten een cover van een bekend popliedje op Spotify zetten, zonder dat zij daarvoor van te voren toestemming hoeven te vragen aan de componist en de tekstdichter. Die toestemming is namelijk al collectief gegeven, ofwel door de collectieve rechtenorganisatie van de auteurs, ofwel door hun uitgeverijen.

Artiesten moeten dan wel bij het uploaden van de track aangeven wie de oorspronkelijke bedenkers zijn van een liedje. Zodat die bedenkers geld ontvangen voor hun auteursrechten.

Meer lezen

Spotify op het werk, mag dat?

Zakelijk gebruik van streamingdienst Spotify

Het gebruik van Spotify als streaming service in een winkel, restaurant, café of kantoor is niet toegestaan. Het probleem is een kwestie van de juiste muzieklicenties voor zakelijk gebruik. Op muziek rusten namelijk intellectuele eigendomsrechten en voor het gebruik daarvan is toestemming nodig. De toestemmingen die er momenteel liggen bieden geen dekking voor legaal gebruik van Spotify op het werk. De muzieklicenties bieden in Nederland slechts toestemming voor persoonlijk gebruik.

Meer lezen

MuziekenRecht met Play As You Like bij Eurosonic Noorderslag 2017

Play As You Like concept van Globaltainment op Eurosonic Noorderslag en bij EPIC

Play As You Like (PAYL) is samen met 10 andere veelbelovende music start-ups genomineerd voor de Buma Meets Tech Award. Deze prijs wordt jaarlijks op Eurosonic Noorderslag in Groningen uitgereikt. Noorderslag is hét congres voor de muziekindustrie in Nederland en Europa. MuziekenRecht is er trots op dat wij het PAYL-concept van Globaltainment terzijde staan met juridisch advies inzake intellectueel eigendomsrecht, waaronder muziekrechten.

Meer lezen

Het verdienmodel van online muziekdiensten anno 2014

Online muziekservices

De wereld van online muziekservices is constant in beweging. Denk aan de beoogde overname van Beats Music door Apple, de nieuwe Youtube streaming service en Kim Dotcom’s Baboom. Dit artikel besteedt aandacht aan de wijze waarop inkomsten uit downloads en streaming anno 2014 worden verdeeld tussen music stores en artiesten.

Online muziekdiensten maken hoge kosten door het afsluiten van noodzakelijke licenties Online muziekdiensten verdienen hun geld door inkomsten uit reclame, abonnementen, verkopen en sponsoring. Ze maken in de eerste jaren echter alleen maar verlies. Gedurende die periode blijven ze overeind door investeringen van derden.

Online muziekdiensten hebben namelijk veel kosten omdat ze de rechten moeten verwerven van de muziek die ze willen streamen of verkopen. In Europa moeten ze daartoe overeenkomsten sluiten met (1) pan-Europese samenwerkingsverbanden tussen de major labels en collectieve beheersorganisaties (CBO’s zoals Buma/Stemra, Gema, Sacem en PRS for Music ), (2) independent labels en artiesten alsook (3) de afzonderlijke CBO’s van de 27 lidstaten.

Meer lezen