Componist betaald per attractie: wat de Efteling-zaak leert over billijke vergoeding

Muziek draagt de hele sfeer van een themapark, en toch ontving de componist van een veelgedraaid Efteling-werk — zo bleek uit publieke berichtgeving die onder meer RTL Nieuws optekende — naar verluidt jarenlang slechts €198 per jaar. De zaak-Hartveldt is een leerstuk over opdrachtmuziek en de billijke vergoeding: hoe kan muziek die zoveel mensen horen voor de maker zo weinig opleveren?

Drie contracten, drie geldstromen

Bij opdrachtmuziek voor een locatie spelen doorgaans drie afspraken een rol: de licentie tussen de exploitant en Buma/Stemra, het exploitatiecontract tussen de aangesloten componist en Buma/Stemra, en het opdrachtmuziekcontract tussen de exploitant en de componist/producent. Elk heeft een eigen geldstroom. Een lage uitkering hoeft niet te betekenen dat één partij faalde — het kan het optelsom-effect zijn van een bescheiden licentie, een verdeelsleutel die over veel makers wordt uitgesmeerd en een opdrachtcontract dat de geldstromen onvoldoende dichtregelt.

Wat de wet zegt over de billijke vergoeding

Het auteurscontractenrecht beschermt de maker. Artikel 25c lid 1 Auteurswet geeft de maker recht op een in de overeenkomst te bepalen billijke vergoeding voor de verlening van exploitatiebevoegdheid; dit recht is van dwingend recht en geldt blijkens artikel 25b lid 1 Aw ook voor een opdrachtmuziekcontract. Als de afgesproken vergoeding achteraf niet in verhouding staat tot de opbrengst, biedt de bestsellerbepaling van artikel 25d lid 1 Auteurswet de mogelijkheid een aanvullende billijke vergoeding te vorderen — mits de maker de onevenredigheid kan aantonen.

Speellijsten en traceerbaarheid

Daar wringt het bij locatiemuziek. Radio en tv leveren speellijsten zodat Buma/Stemra aan de juiste maker kan toerekenen; bij een park gebeurt dat veel minder vanzelfsprekend, waardoor een verdeling onnauwkeurig wordt. Wie meer grip wil, kan kijken naar flexibel rechtenbeheer: bepaalde categorieën muziekgebruik uitsluiten bij Buma/Stemra en rechtstreeks met de opdrachtgever afspreken (individueel beheer).

Wat u zelf kunt regelen

Leg de vergoeding voor compositie én master vast, regel het doorberekenen van productiekosten, maak afspraken over speellijsten en transparantie, en zet toezeggingen op papier. Een gespecialiseerde jurist vóór het tekenen is meer waard dan een procedure jaren later — zodat uw billijke vergoeding niet bij €198 blijft hangen.

Meer lezen

Streamingroyalty's in 2024: de 1.000-streamsdrempel van Spotify, de TikTok-blackout en jouw muziekinkomsten

Op 1 februari 2024 vielen miljoenen TikTok-video's stil toen Universal Music zijn catalogus terugtrok; een paar maanden eerder had Spotify aangekondigd dat tracks onder de duizend streams per jaar geen opnameroyalty's meer opleveren. Twee gebeurtenissen, één boodschap: de spelregels van het streaminggeld worden geschreven door platforms en majors — en uw inkomsten bewegen mee. Dit artikel legt uit hoe een stream geld wordt, wat er dit jaar verandert en wat u zelf kunt regelen — want de nieuwe regels raken juist de opkomende artiest. Voor artiesten, songwriters, producers, labels en managers.

Twee rechtenlagen — en één grote afwezige

Elke stream raakt de master (via label of distributeur) én de compositie (via Buma/Stemra en de uitgever). Maar de wettelijke billijke vergoeding die uitvoerend artiesten bij radio en horeca beschermt, geldt níet voor on-demand streaming: daar bent u vrijwel volledig aangewezen op uw contract. Wie dat eenmaal ziet, begrijpt waarom de discussie over een aanvullende streamingvergoeding voor uitvoerenden — tot in het Europees Parlement — zo fel wordt gevoerd.

Drempels, ruis, nepstreams en een blackout

De 1.000-streamsdrempel herverdeelt volgens Spotify zo'n half procent van de royaltypot; "functional audio" moet voortaan minimaal twee minuten duren; en op gedetecteerde kunstmatige streams staan boetes voor labels en distributeurs. Tegelijk liet de maandenlange TikTok-blackout zien dat uw aanwezigheid op een platform een licentiekwestie is waarover anderen beslissen — tot en met de songs van mede-schrijvers aan toe. Platformafhankelijkheid is daarmee een juridisch én strategisch risico geworden.

Wat u zelf kunt doen

Ken uw vier geldloketten, check de royaltybasis en de AI- en fraudebepalingen in uw distributiecontract, houd metadata en splits sluitend, en spreid uw inkomsten over streaming, live, sync en collectieve vergoedingen. Het auteurscontractenrecht geeft u bovendien een wettelijke transparantieaanspraak richting uw exploitant — gebruik die. Hoe het auteursrechtelijke deel van die geldstroom in elkaar zit, leest u op onze pagina over auteursrechten op muziek.

Meer lezen

Muziekcatalogus verkopen: wat artiesten kunnen leren van de miljoenendeals

Bob Dylan, Bruce Springsteen, Sting, de erven van David Bowie — en in januari Justin Bieber, voor naar verluidt zo'n 200 miljoen dollar: de ene na de andere wereldster verkocht de afgelopen jaren zijn muziekcatalogus. Maar "je muziek verkopen" is juridisch geen bestaand begrip: er bestaan rechtenlagen, en welke daarvan u verkoopt — en welke u niet eens kúnt verkopen — bepaalt wat de deal werkelijk inhoudt. Voor artiesten, componisten, producers met eigen masters en erfgenamen die willen weten wat er achter de miljoenenkoppen zit.

Lagen, waardering en het momentum van de markt

Composities en teksten (publishing), masteropnamen (naburige rechten), kale royaltystromen, naam en merk: elke laag is afzonderlijk verhandelbaar, en de grote deals verschillen precies op dat punt. Streaming maakte catalogusinkomsten voorspelbaar en lokte institutioneel geld; de gestegen rente maakt kopers inmiddels weer kritischer. De waardering loopt via een multiple op de gemiddelde jaarlijkse netto-inkomsten — en over de hoogte daarvan valt te onderhandelen, mits uw dossier op orde is.

Wat het Nederlandse recht anders maakt

Overdracht van auteursrecht vereist hier een ondertekende akte, de verhouding tot Buma/Stemra vergt eigen aandacht, persoonlijkheidsrechten blijven bij de maker, en het auteurscontractenrecht — inclusief de bestsellerbepaling — kijkt ook na de verkoop mee. Het Amerikaanse termination right (rechten terugclaimen na 35 jaar) kennen wij niet: verkocht is in beginsel verkocht. Wie tekent zonder dit kader te kennen, verkoopt mogelijk meer — of juist minder — dan hij denkt.

Verkopen is niet de enige route

Belenen tegen toekomstige royalty's, een deelverkoop per laag of periode, of juist houden en de nalatenschap regelen: auteursrecht duurt tot zeventig jaar na overlijden, en een goed beheerde catalogus verdient vaak decennia door. En sinds kunstmatige intelligentie catalogi ook als trainingsdata interessant maakt, hoort ook dát expliciet in elke deal thuis. Hoe royalty's en uitgeefconstructies in de basis werken, leest u op onze pagina over royalty's en publishing.

Meer lezen

Nieuw naburig recht voor uitgevers schiet zijn doel voorbij

Dit blog is een transcript van het interview dat AIRecht Managing Partner en Stanford Law School Fellow mr. Mauritz Kop op 1 februari 2021 gaf aan Reinier Kist, Redacteur Digitale Media bij NRC Handelsblad, over intellectueel eigendom en nieuwsaggregatie. Het artikel in NRC is hier te raadplegen: Techbedrijven versus Nieuwsmedia - De grootste nieuwsgrazers betalen liever niet voor journalistiek.

Vergoedingen voor nieuwsaggregatie

Regeringen in Australië, Frankrijk en Nederland proberen machtige tech platforms zoals Google en Facebook te dwingen om te betalen voor het met commercieel oogmerk linken naar en weergeven van korte stukken tekst uit nieuwsartikelen. Het gaat hier om vergoedingen voor nieuwsaggregatie. Hierbij spelen auteursrechten, naburige rechten, fiscaal recht, het contractenrecht en het mededingingsrecht een rol. We zoomen hieronder in op het nieuwe naburige recht voor uitgevers van nieuwsmedia en journalistieke content, dat door de Europese wetgever in artikel 15 van de recente Richtlijn inzake auteursrechten in de digitale eengemaakte markt (Directive on Copyright in the Digital Single Market) wordt geïntroduceerd.

Wordingsgeschiedenis van de nieuwe EU Copyright Directive

1. Een belangrijke vraag in het artikel is hoe de implementatie van de Europese copyrighthervorming in Nederland ervoor staat, en of we een Franse licentiedeal ook hier ten lande kunnen verwachten.

Laten we beginnen bij de wordingsgeschiedenis van de nieuwe Copyright Directive. Het gaat bij de EU Copyright Reform om 3 doelstellingen die in de huidige marktconstellatie niet goed verenigbaar zijn. Dit zijn toegang tot hoge kwaliteit legale content voor consumenten (1), een innovatievriendelijk klimaat voor SME’s waaronder startups (2) en handhaving van auteursrechten (3). Daarnaast werd er bij de totstandkoming van deze richtlijn, en tijdens de publieke consultatie stevig gelobbyd door belanghebbenden. Zoals auteursrechthebbenden, collectieve rechteninstanties, consumentenbelangengroepen, online platforms en uitgeverijen. We zagen vervolgens bepaalde wensen van deze partijen terugkomen in de wetsvoorstellen, zowel op Europees als op nationaal niveau. Omdat die wensen vaak compleet tegengesteld zijn aan elkaar, is het resultaat van deze Europese wetgevingsinspanning een ingewikkeld compromis.

Het introduceren van nieuwe lagen IP rechten is zelden een goed idee

We zien dat de verdienmodellen van de oude contentindustrie, het momenteel afleggen tegen de verdienmodellen van de grote internetplatforms. Overheden willen een gezonde markt en een divers ecosysteem voor nieuwsgaring in stand houden. Dat is belangrijk in een democratie. Dat betekent dat je soms corrigerend moet optreden door het introduceren van wetgeving. De vraag is echter of die wetgeving effectief zal zijn. Want als het over 10 jaar niet blijkt te werken, kom je er moeilijk vanaf! Dit geldt des te meer voor intellectuele eigendomsrechten. Het introduceren van nieuwe lagen IP rechten om de effecten van technologische innovatie op de markt en de maatschappij in balans te brengen, is zelden een goed idee. Een voorbeeld van zo’n mislukt wetgevingsproject is de Databankenrichtlijn, die bedoeld was om EU bedrijven een minder nadelige concurrentiepositie te geven ten opzichte van Amerikaanse bedrijven. Maar ook de Copyrightrichtlijn dreigt te ontaarden in een mislukt project en wordt door experts inmiddels algemeen beschouwd als een degeneratie van het auteursrecht.

Meer lezen

Tussen bitcoins en beats: Blockchain als revolutie in de Muziekindustrie

Blockchain in de picture

Steeds vaker wordt er gesproken over het nog betrekkelijk onbekende en met veel mysterie omklede fenomeen ‘blockchain’. Sommigen zijn ervan overtuigd dat deze technologie een revolutie in de muziekindustrie teweeg kan gaan brengen. Er is inmiddels al mee geëxperimenteerd door artiesten als Imogen Heap en DJ Hardwell.

Maar wat is deze blockchain-technologie eigenlijk en wat zijn Smart Contracts? Wat zouden blokketens kunnen betekenen voor de muziekbranche en wat is er zo revolutionair aan? We zetten het hieronder voor u op een rij.

Meer lezen

MuziekenRecht met Play As You Like bij Eurosonic Noorderslag 2017

Play As You Like concept van Globaltainment op Eurosonic Noorderslag en bij EPIC

Play As You Like (PAYL) is samen met 10 andere veelbelovende music start-ups genomineerd voor de Buma Meets Tech Award. Deze prijs wordt jaarlijks op Eurosonic Noorderslag in Groningen uitgereikt. Noorderslag is hét congres voor de muziekindustrie in Nederland en Europa. MuziekenRecht is er trots op dat wij het PAYL-concept van Globaltainment terzijde staan met juridisch advies inzake intellectueel eigendomsrecht, waaronder muziekrechten.

Meer lezen