Formule 1, een wereldwijd gestreamde DJ-set: zo werkt de muziekclearance (de Garrix-les)

Toen Martin Garrix de Formule 1 liet swingen — in 2025 op de Grand Prix van Azerbeidzjan, en als aangekondigde finale-act van de Dutch Grand Prix op Zandvoort in 2026 — keek een wereldwijd publiek mee via uitzending en stream. Achter zo'n ogenschijnlijk simpele DJ-set gaat een verrassend complexe muziekclearance schuil: wie de set hoort, hoort tientallen rechthebbenden tegelijk.

Twee rechtenlagen onder elke track

Onder vrijwel elke gedraaide track liggen twee rechten. Het auteursrecht op de compositie (collectief beheerd via Buma/Stemra) en het naburige recht op de opname zelf — de master. Artikel 6 van de Wet op de naburige rechten geeft de producent van het fonogram een uitsluitend recht; daarnaast heeft de uitvoerend kunstenaar eigen naburige rechten. Een set rijgt tientallen tracks aaneen, en achter elke track schuilen vaak meerdere componisten, uitgevers, labels en artiesten.

Uitzenden en streamen is een aparte handeling

Het optreden zelf en de wereldwijde uitzending ervan zijn juridisch twee dingen. Artikel 12 van de Auteurswet rekent tot openbaarmaking zowel het uitzenden via een zender of satelliet als de on-demand beschikbaarstelling waarbij het publiek "op een door hen gekozen individuele plaats en tijd" toegang heeft. De collectieve regelingen via Buma/Stemra en Sena dekken een groot deel van het laten klinken en uitzenden — maar niet de stap die een uitgezonden evenement juist bijzonder maakt.

Sync is geen blanket-licentie

Muziek koppelen aan bewegend beeld is synchronisatie — een exclusief recht. Het vastleggen van een nummer in de raceregie, de highlights en de wereldwijde social-nawerking is een verveelvoudiging in gewijzigde, gecombineerde vorm (artikel 13 Auteurswet). Daarvoor zijn een sync-licentie van de uitgever én een master-use-licentie van het label nodig, per werk en per gebied — buiten de standaard blanket-licenties om. En rechten zijn territoriaal: een wereldwijd gestreamd evenement kent geen één-loket.

De les is steeds dezelfde: clear vóór de uitzending, niet erna. Deze blog legt uit hoe de clearance van een wereldwijd uitgezonden live-set werkt, van cue sheet tot territoriale reikwijdte — het gespecialiseerde werk achter de muziek op het grootste podium.

Meer lezen

Componist betaald per attractie: wat de Efteling-zaak leert over billijke vergoeding

Muziek draagt de hele sfeer van een themapark, en toch ontving de componist van een veelgedraaid Efteling-werk — zo bleek uit publieke berichtgeving die onder meer RTL Nieuws optekende — naar verluidt jarenlang slechts €198 per jaar. De zaak-Hartveldt is een leerstuk over opdrachtmuziek en de billijke vergoeding: hoe kan muziek die zoveel mensen horen voor de maker zo weinig opleveren?

Drie contracten, drie geldstromen

Bij opdrachtmuziek voor een locatie spelen doorgaans drie afspraken een rol: de licentie tussen de exploitant en Buma/Stemra, het exploitatiecontract tussen de aangesloten componist en Buma/Stemra, en het opdrachtmuziekcontract tussen de exploitant en de componist/producent. Elk heeft een eigen geldstroom. Een lage uitkering hoeft niet te betekenen dat één partij faalde — het kan het optelsom-effect zijn van een bescheiden licentie, een verdeelsleutel die over veel makers wordt uitgesmeerd en een opdrachtcontract dat de geldstromen onvoldoende dichtregelt.

Wat de wet zegt over de billijke vergoeding

Het auteurscontractenrecht beschermt de maker. Artikel 25c lid 1 Auteurswet geeft de maker recht op een in de overeenkomst te bepalen billijke vergoeding voor de verlening van exploitatiebevoegdheid; dit recht is van dwingend recht en geldt blijkens artikel 25b lid 1 Aw ook voor een opdrachtmuziekcontract. Als de afgesproken vergoeding achteraf niet in verhouding staat tot de opbrengst, biedt de bestsellerbepaling van artikel 25d lid 1 Auteurswet de mogelijkheid een aanvullende billijke vergoeding te vorderen — mits de maker de onevenredigheid kan aantonen.

Speellijsten en traceerbaarheid

Daar wringt het bij locatiemuziek. Radio en tv leveren speellijsten zodat Buma/Stemra aan de juiste maker kan toerekenen; bij een park gebeurt dat veel minder vanzelfsprekend, waardoor een verdeling onnauwkeurig wordt. Wie meer grip wil, kan kijken naar flexibel rechtenbeheer: bepaalde categorieën muziekgebruik uitsluiten bij Buma/Stemra en rechtstreeks met de opdrachtgever afspreken (individueel beheer).

Wat u zelf kunt regelen

Leg de vergoeding voor compositie én master vast, regel het doorberekenen van productiekosten, maak afspraken over speellijsten en transparantie, en zet toezeggingen op papier. Een gespecialiseerde jurist vóór het tekenen is meer waard dan een procedure jaren later — zodat uw billijke vergoeding niet bij €198 blijft hangen.

Meer lezen

Muziekplagiaat: wanneer is een liedje juridisch "gejat"?

Is een liedje “gejat”? De zaak rond Led Zeppelins Stairway to Heaven en het nummer van Spirit laat zien hoe lastig die vraag juridisch is. Dit artikel legt uit hoe muziekplagiaat in Nederland wordt getoetst, welke muzikale elementen wel en niet beschermd zijn, welke rol de Vaste Commissie Plagiaat speelt, en waarom de claimcultuur in de Verenigde Staten doorgaans harder is. De insteek is verankerd op het publieke radio-optreden van jurist Mauritz Kop bij Radio Veronica.

Plagiaat = auteursrechtinbreuk

Plagiaat is geen apart wettelijk begrip, maar een vorm van inbreuk op het auteursrecht. Artikel 13 van de Auteurswet rekent tot verveelvoudiging ook iedere gehele of gedeeltelijke bewerking of nabootsing in gewijzigde vorm die niet als een nieuw, oorspronkelijk werk kan gelden. Wie de oorspronkelijke trekken van andermans werk overneemt zonder iets werkelijk nieuws te scheppen, pleegt dus inbreuk.

Het toetsingskader en zijn grenzen

Of er plagiaat is, wordt beoordeeld aan concrete elementen: akkoorden, zanglijn (melodie), tempo, toonsoort en tekst. In de popmuziek ligt gelijkenis sneller op de loer, omdat er maar een beperkt aantal noten en welluidende akkoorden bestaan. Belangrijk is wat juist niet beschermd is: op stijl, gangbare uitdrukkingen, akkoordprogressies uit jazz of blues en op een shuffle of groove rust in de regel geen bescherming — dat volgt uit het werkbegrip en de originaliteitsdrempel (art. 10 Aw). Tempo en toonsoort zijn op zichzelf evenmin beschermde trekken; de melodie en de tekst vormen de kern. Op werken in het publiek domein kan evenmin een claim worden gebaseerd.

Wie beslist: de VCP of de rechter

In Nederland kan een geschil naar de Vaste Commissie Plagiaat (VCP) van Buma/Stemra — twee juristen en vijf componisten/muzikanten — of naar de civiele rechter. De VCP-uitspraken zijn niet bindend, maar Buma/Stemra past wel haar repartitie aan als de commissie plagiaat vaststelt. Volgens Kop valt plagiaat door Nederlandse artiesten mee; zaken rond Tiësto en André Hazes leidden niet tot dat oordeel.

Nederland versus de Verenigde Staten

Het grootste verschil is de claimcultuur. In de VS wordt doorgaans veel harder geprocedeerd — denk aan zaken rond Pharrell Williams, Taylor Swift en de jarenlange Stairway to Heaven-procedure (die Led Zeppelin won). De uitkomsten lopen sterk uiteen. Het inhoudelijke toetsingskader lijkt op het Nederlandse, maar de afdoening via de VCP en een terughoudender proceshouding maken het klimaat hier rustiger. De praktische les: documenteer je creatieve proces en ken het verschil tussen inspiratie en inbreuk.

Meer lezen

Muziekrecht en Kunstmatige Intelligentie: Van AI-Gegenereerde Werken tot Gecloonde Artiesten

De opkomst van kunstmatige intelligentie (AI) in de muziekindustrie ontketent een revolutie die de manier waarop muziek wordt gecreëerd ingrijpend verandert. Deze ontwikkeling roept complexe juridische vragen op over AI en auteursrecht (AI muziek copyright) en naburige rechten. Hoe kunnen we de creatieve rechten van artiesten en componisten beschermen en tegelijk ruimte laten voor technologische innovatie?

Muziekcontracten updaten met AI bepalingen

Voor muziekprofessionals – van onafhankelijke artiest tot groot label – is het essentieel om de vinger aan de pols te houden. Rechten bij AI-gegenereerde muziek moeten contractueel goed worden vastgelegd. Artiesten doen er verstandig aan expliciet te bepalen of hun stem of tracks voor AI-training mogen worden gebruikt. Uitgevers en labels moeten hun overeenkomsten updaten om duidelijkheid te scheppen over eigendom en aansprakelijkheid rond AI-creaties. En AI-bedrijven in de muzieksector zullen met transparantie en licenties moeten werken, willen ze conflicten vermijden.

Implicaties EU AI Act voor de Entertainmentindustrie

De ontwikkelingen gaan razendsnel. Nieuwe Europese regels (zoals de EU AI Act) zijn inmiddels van kracht, en juridische precedenten worden nu gevormd. Het is daarom geen overbodige luxe om juridisch advies over AI en muziek in te winnen bij specialisten. Een ervaren muziekrecht-jurist kan helpen om zowel kansen als risico’s in kaart te brengen – van het beschermen van je stem en songs tegen misbruik, tot het optimaal licentiëren van AI-technologie. Zo kunt u als maker of onderneming met een gerust hart profiteren van AI-innovaties, binnen de lijnen van de wet.

Juridisch overzicht AI en muziekrechten

In dit artikel geeft Mauritz Kop een diepgaand maar toegankelijk juridisch overzicht van de belangrijkste kwesties rond AI en muziek. We behandelen onder meer of AI zonder toestemming mag trainen op beschermd materiaal, hoe verschillende rechtenorganisaties (Buma/Stemra en Sena) omgaan met AI, de status van door AI-gegeneerde muziekwerken, de drempel van menselijke creativiteit, bescherming tegen AI-stemklonen via privacywetgeving, contractuele implicaties waaronder AI-updates voor toestemming, opt-out en vergoedingen, nieuwe verplichtingen onder de EU AI Act, verschillen tussen Europees en Amerikaans recht, én actuele rechtszaken. Dit artikel is geschreven in een mix van juridisch jargon en heldere uitleg, gericht op lezers zoals artiesten, componisten, muziekuitgevers, labels, stemacteurs, producenten en AI-bedrijven die willen weten waar ze staan.

Meer lezen

Streamingroyalty's in 2024: de 1.000-streamsdrempel van Spotify, de TikTok-blackout en jouw muziekinkomsten

Op 1 februari 2024 vielen miljoenen TikTok-video's stil toen Universal Music zijn catalogus terugtrok; een paar maanden eerder had Spotify aangekondigd dat tracks onder de duizend streams per jaar geen opnameroyalty's meer opleveren. Twee gebeurtenissen, één boodschap: de spelregels van het streaminggeld worden geschreven door platforms en majors — en uw inkomsten bewegen mee. Dit artikel legt uit hoe een stream geld wordt, wat er dit jaar verandert en wat u zelf kunt regelen — want de nieuwe regels raken juist de opkomende artiest. Voor artiesten, songwriters, producers, labels en managers.

Twee rechtenlagen — en één grote afwezige

Elke stream raakt de master (via label of distributeur) én de compositie (via Buma/Stemra en de uitgever). Maar de wettelijke billijke vergoeding die uitvoerend artiesten bij radio en horeca beschermt, geldt níet voor on-demand streaming: daar bent u vrijwel volledig aangewezen op uw contract. Wie dat eenmaal ziet, begrijpt waarom de discussie over een aanvullende streamingvergoeding voor uitvoerenden — tot in het Europees Parlement — zo fel wordt gevoerd.

Drempels, ruis, nepstreams en een blackout

De 1.000-streamsdrempel herverdeelt volgens Spotify zo'n half procent van de royaltypot; "functional audio" moet voortaan minimaal twee minuten duren; en op gedetecteerde kunstmatige streams staan boetes voor labels en distributeurs. Tegelijk liet de maandenlange TikTok-blackout zien dat uw aanwezigheid op een platform een licentiekwestie is waarover anderen beslissen — tot en met de songs van mede-schrijvers aan toe. Platformafhankelijkheid is daarmee een juridisch én strategisch risico geworden.

Wat u zelf kunt doen

Ken uw vier geldloketten, check de royaltybasis en de AI- en fraudebepalingen in uw distributiecontract, houd metadata en splits sluitend, en spreid uw inkomsten over streaming, live, sync en collectieve vergoedingen. Het auteurscontractenrecht geeft u bovendien een wettelijke transparantieaanspraak richting uw exploitant — gebruik die. Hoe het auteursrechtelijke deel van die geldstroom in elkaar zit, leest u op onze pagina over auteursrechten op muziek.

Meer lezen

Het optreedcontract na de lockdowns: waar artiesten, bands en dj's op moeten letten

Twee zomers lang was het stil; in 2022 stond Nederland weer massaal voor het podium. Maar de drukste festivalzomer in jaren liet ook de keerzijde zien: uitvallende shows, personeelstekorten en de naweeën van twee jaar annuleren en verplaatsen. Een optreedcontract is dan geen formaliteit maar uw vangnet: het bepaalt wie het risico draagt als een show niet doorgaat, wat de gage precies dekt en wat er met de beelden van uw optreden mag gebeuren. Voor artiesten, bands, dj's, managers en organisatoren.

Gage, annulering en de les van corona

Een vaste gage, een deurdeal of een percentage van de recette — elk model vraagt eigen afspraken over btw, aanbetaling, ticketingrapportage en betalingstermijn. En de coronajaren leerden het hard: wie geen annuleringsstaffel en geen heldere overmachtsclausule heeft, valt terug op een wettelijk vangnet dat de praktische vragen niet beantwoordt. Wordt de aanbetaling terugbetaald? Moet u op een nieuwe datum beschikbaar zijn? Regel het vooraf — niet in de week van de show.

Rider, radius en uw rechten op de beelden

De rider is juridisch gewoon onderdeel van het contract — het beroemde "geen bruine M&M's" van Van Halen was niet voor niets een leestest. Radiusclausules kunnen een halve festivalzomer blokkeren als u er niet over onderhandelt. En nu elke organisator "iets met beeld" wil, van aftermovie tot livestream, raken uw naburige rechten direct in het spel: een volledige registratie is exploitatie van uw uitvoering en verdient een eigen vergoeding.

Van Buma-setlist tot avatar-show

Wist u dat de organisator — niet de artiest — de Buma-licentie betaalt, en dat u met het doorgeven van uw setlist als maker juist geld kunt verdienen? En dat een dj-set onder de Sena-licentie van de locatie valt? Intussen schuift het podium digitaal op: in Londen treden sinds dit jaar de avatars van ABBA op zonder de band zelf. Wie vandaag motion-capture-beelden weggeeft "voor promotie", wil niet over vijf jaar ontdekken dat daarmee een virtuele show is bedoeld. Wat er allemaal in zo'n vastlegging van rechten kan zitten, leest u ook in ons overzicht factsheet muziekrechten.

Meer lezen

Clearance van Muziek in Videoclips: Hoe zit dat Juridisch?

Hoe regel ik de rechten van muziek die ik wil gebruiken in een film of een game? Syncen van beeld en geluid, hoe zit dat juridisch? Bij wie moet ik zijn voor een licentie voor gebruik van een dancetrack in een reclamespotje of een muziekvideo? En zitten er ook intellectuele eigendomsrechten op de videoclip zelf?

Syncen van beeld met geluid

U mag niet zonder toestemming van de componist, tekstschrijver en de uitvoerende artiesten muziek met video synchroniseren en uploaden, ook niet naar uw eigen website laat staan naar social media. De makers hebben een verbodsrecht en een vergoedingsrecht. Dat volgt uit de Auteurswet en de Wet naburige rechten. Er zal toestemming moeten worden gevraagd voor het muziekgebruik, online en offline. In de vorm van een schriftelijk licentiecontract waarin staat onder welke voorwaarden u beeld met geluid mag combineren en commercieel exploiteren. Dit geldt ook voor Youtube en Vevo muziekvideo’s. U krijgt gedurende het clearance-traject voor de videoclip met verschillende partijen rechthebbenden te maken zoals platenlabels, uitgeverijen (publishers), muzikanten, nabestaanden alsook Buma/Stemra.

Clearance-traject videoclip: verschillende partijen

Door de clearance van de muziekrechten correct te regelen voorkomt u auteursrechtenclaims, takedowns, verwijderde social media accounts en aansprakelijkheid nadat u de videoclip heeft geüpload. Er bestaan geen standaardtarieven voor het syncen van muziek met beeld. Hierover kan worden onderhandeld. Ook kan toestemming geweigerd worden vanwege het verbodsrecht van de componist. Er kunnen dus geen garanties worden gegeven. Hou daarom altijd een alternatief achter de hand en zorg dat u de clearance ruim voor de project deadline in werking zet. Wij kunnen u hierbij terzijde staan.

Syncen: bij wie liggen de muziekrechten?

Stap 1 is dat wij uitzoeken waar de muziekrechten van de titel liggen en bij wie u vervolgens moet zijn. Er kunnen vervolgens schriftelijke afspraken worden gemaakt over zaken als looptijd, exclusiviteit, territorium en MFN Clausules (Most Favored Nations), hetgeen wil zeggen dat er bij een situatie waarin bijvoorbeeld de publishingrechten versnipperd zijn over 5 uitgeverijen, alle publishers zich conformeren aan de hoogste vraagprijs op basis van 100% uitgaverechten. Bij MFN gaat het derhalve om gelijke behandeling van de rechthebbenden, onafhankelijk van ieders rechtenpercentages.

Meer lezen

Trump mag muziek Rolling Stones niet gebruiken tijdens verkiezingscampagne

Deze blog is een transcript van een live radio 3FM interview dat mr. Mauritz Kop op maandag 6 juli 2020 bij BNN/VARA gaf over muziekrechten en President Donald Trump. Dit naar aanleiding van bekende artiesten als Adele, de Rolling Stones, Tom Petty en Neil Young, die niet willen dat de Amerikaanse president hun muziek gebruikt in zijn verkiezingscampagne. Een succesvol verbod is mogelijk via een uitzondering op de Ascap/BMI "Political Entities License". Uitleg over muziekrechten, licenties en publiek domein in Europa en de Verenigde Staten. Ook aandacht voor IP en artificiële intelligentie.

Wat zijn muziekrechten eigenlijk?

Muziekrechten zijn een verschijningsvorm van intellectuele eigendomsrechten. Muziekrechten worden beschreven in de Auteurswet en de Wet naburige rechten. Zoals rechten van een componist, tekstdichter, uitvoerend muzikant en audioproducent. Zie het als een regenboog van rechtenlagen waarbij elke kleur symbool staat voor een bepaald soort recht, afhankelijk van iemands rol bij het ontstaan van een compositie, lyrics en de audiomaster. In het muziekrecht gaat het vaak over licenties, om toestemming krijgen voor muziekgebruik.

Belangrijker nog, wat kun je ermee?

Deze rechten geven de eigenaar het exploitatierecht, het recht om gebruik door een ander te verbieden en het recht om op te treden tegen derden die het zonder toestemming gebruiken. Auteurs hebben dus een vergoedingsrecht en een verbodsrecht.

Hoe krijg je die rechten? Moet je daarvoor muziek uitbrengen?

Nee, dan verlies je ze juist vaak, met name als je een onevenwichtig contract tekent. Auteursrechten ontstaan vanzelf, als je iets origineels maakt waarbij je creatief bent geweest. Het gaat om een minimum aan creatieve handelingen en originaliteit.

Zit er een leeftijd aan? Stel een artiest zou muziek maken en is 16 jaar? Gaat het dan naar hem/haar of de ouders?

Er zit geen leeftijd aan, wel moet je 18 jaar oud zijn om een muziekcontract rechtsgeldig te kunnen ondertekenen. Anders moeten ouders tekenen als wettelijk vertegenwoordigers. Daarnaast moet je een mens zijn en geen machine. Een slimme robot die muziek produceert krijgt geen auteursrechten. Die muziek komt direct in het publiek domein. Dat onderwerp sluit aan op mijn onderzoeksopdracht aan Stanford University in Silicon Valley, Californië. Dit onderzoek heeft ook met IP te maken en zoekt naar een optimaal innovatieklimaat in zowel Europa als de VS waarbij de maatschappelijke impact van transformatieve technologie zoals AI, quantum computing, blockchain en VR in balans wordt gebracht, met respect voor onze grondrechten en democratische waarden. Ik focus me daarbij op 3 sectoren: Pharma, Voeding en Entertainment, Media en Kunst. Allemaal 1e levensbehoeftes dus! Onderzoeksoutput gaat in de vorm van gepubliceerde artikelen direct naar Brussel en Washington, zodat politici en wetgevers een breder scala aan effectieve beleidsmogelijkheden voorgeschoteld krijgen om uit te kiezen.

Meer lezen

Best verdienende dode artiesten van 2018

Royalties uit auteursrechten en merkenrechten

Elk jaar publiceert Forbes een lijstje met de rijkste overleden beroemdheden. BNR Nieuwsradio Ochtendspits interviewde mr. Mauritz Kop van MuziekenRecht.nl op 8 november 2018 over het hoe en waarom van het geld dat dode artiesten nog altijd genereren.

De dode zanger Elvis Presley verdiende vorig jaar 30,1 miljoen euro. Komt al dat geld alleen voort uit royalty’s?

Het geld komt voort uit auteursrechten en naburige rechten oftewel royalty’s én door merkrechten en handelsnaamrechten. Denk aan merchandise van de artiest als merk, zoals parfum van Elizabeth Taylor of petjes met Tupac Shakur. Of auteursrechten op een boek van Albert Einstein, of een woordmerk op zijn naam. Maar ook uit alle films waarin Elvis speelde. Daar komen nog steeds royalty’s uit voort, vanwege de openbaring en verveelvoudiging van die films op internet en televisie.

Hoe zit het met auteursrechten, filmrechten en merkrechten?

De auteursrechten op werken zoals muziek of boeken gelden tot 70 jaar na de dood van de maker, daarna komen ze in het publiek domein. In het geval van Elvis naar Nederlands recht tot het jaar 2048, in het geval van David Bowie tot 2087. Heel lang dus. Bij film geldt de wettelijke beschermingsduur doorgaans tot 50 jaar na release van de film. De merkrechten aan de andere kant gelden 10 jaar en moeten daarna worden verlengd, maar u kunt tot in de eeuwigheid blijven verlengen.

Direct na overlijden zien we een piek in het geld dat er wordt gegenereerd door exploitatie van de rechten, zoals recent bij David Bowie, Prince en Avicii.

Meer lezen

CPO Seminar Muziek & Recht Concertgebouw Amsterdam

Postacademisch onderwijs aan advocaten, rechters en hoogleraren over het muziekrecht

Op maandag 16 april 2018 organiseerde het Centrum voor Postacademisch juridisch Onderwijs (CPO) van de Radboud Universiteit Nijmegen een seminar over het Muziekrecht. Ik gaf daar een postacademische cursus muziekrechten en muziekcontracten. Het CPO verzocht mij enkele maanden eerder om de cursus ook muzikaal te omlijsten. In het Concertgebouw in Amsterdam. Hieronder een terugblik op dit bijzondere juridische event.

Het was me al snel duidelijk: voor deze cursus was veel muziek nodig.

Publiek Domein Quiz

Mijn idee voor de Publiek Domein Quiz was als volgt: Ons CPO ensemble zou live enkele bekende thema’s van klassieke en populaire muziekwerken aan het publiek voordragen. De cursisten moeten vervolgens raden om welk stuk het gaat en wie de componist is. Zodra we er achter zijn gekomen wie de componist is, mag het publiek haar hand opsteken als men denkt dat het werk zich in het publiek domein bevindt, of dat het in Nederland nog wordt beschermd door het auteursrecht. We deden dit in 2 blokken, 1 voor de pauze en 1 na de pauze. In de pauze speelden we integraal:

O Magnum Mysterium - Tomás Luis de Victoria (Spanje, c. 1548 - 1611). Publiek domein.

Er moest dus een klein orkestje komen. Het lukte gelukkig om een kwartet samen te stellen dat bestond uit 2 beroepsmuzikanten en 2 dubbelgeschoolde juristen. Dit ensemble - met op papier een ongelooflijke staat van dienst - deed mij ergens denken aan het Prinsengrachtensemble, waarvan ik 25 jaar geleden met veel plezier deel uitmaakte. Ook als klarinettist. En ook interdisciplinair in die zin dat het bestond uit (tamelijk) muzikale juristen.

Meer lezen