Het autorisatiecontract beslist of de bewerker meedeelt

Een uitgever laat per mail weten geen bezwaar te hebben tegen een Nederlandse tekst op een bestaand nummer, de opname gaat uit, en een halfjaar later blijkt de bewerker nergens in de verdeling te staan. Toestemming om te bewerken en het recht om mee te delen in de opbrengst zijn twee losse besluiten van dezelfde rechthebbende, en het tweede volgt niet uit het eerste. De basisregels rond coveren, bewerken en vertalen staan al eerder op deze site; deze post gaat over de stap erna.

Het autorisatiecontract naast de toestemming

BumaStemra licentieert het gebruik van een werk in zijn originele vorm, voor zover de rechthebbenden bij de organisatie of een zusterorganisatie zijn aangesloten. Voor het maken van een bewerking geeft BumaStemra geen toestemming: die komt van de oorspronkelijke maker of de uitgever die hem vertegenwoordigt. Wie als bewerker opbrengsten wil ontvangen, heeft daarnaast schriftelijke toestemming nodig in de vorm van een autorisatiecontract, waaruit zowel de toestemming voor de bewerking als het bewerkersaandeel blijkt. Vier punten bepalen of zo'n document later geld verplaatst: welke bewerkingshandeling is toegestaan, welke exploitatievormen daaronder vallen, voor welk gebied en welke duur, en welk aandeel de bewerker krijgt bij de aanmelding van de titel, dat volgens BumaStemra ten hoogste 16,67 procent van de auteursrechten kan zijn en waarvoor componisten en auteurs een CTB-formulier met autorisatiebewijs insturen.

Wanneer een arrangement zelf een werk is

Artikel 13 Auteurswet rekent de vertaling, de muziekschikking en iedere gehele of gedeeltelijke bewerking in gewijzigde vorm tot de verveelvoudiging; artikel 10 lid 2 beschermt zo'n bewerking daarnaast als zelfstandig werk, onverminderd het auteursrecht op het origineel, mits de bewerking zelf voldoende oorspronkelijk is. Waar die drempel ligt, blijft een feitelijke vraag, en het auteursrechtelijke oordeel loopt niet vanzelf gelijk op met de administratieve maatstaf voor een bewerkersaandeel. Een zuivere transpositie of een mechanische octaafdubbeling geldt doorgaans niet als eigen creatieve keuze, terwijl een herharmonisatie, een tegenmelodie in de brug of een nieuw formeel plan dat wel kan zijn. Beoordeeld wordt wat er muzikaal is toegevoegd, niet hoeveel werk het kostte.

Wat het aandeel niet regelt

Een percentage koopt geen rust over de vorm. Artikel 25 Auteurswet houdt bij de maker, ook na overdracht van zijn auteursrecht, het recht zich te verzetten tegen wijziging en tegen misvorming of verminking die zijn eer of naam kan schaden; voor dat laatste recht voorziet de wet niet in afstand. Artikel 5 van de Wet op de naburige rechten geeft de uitvoerend kunstenaar dezelfde positie ten aanzien van zijn uitvoering. Gebruikt een remix of sample de bestaande opname, dan komt het producentenrecht uit artikel 6 Wnr erbij; wordt de partij opnieuw ingespeeld, zoals bij een interpolatie of replay, dan vervalt die laag en blijft de vraag naar het werk over.

Meer lezen

Een medley klinkt als één nummer, maar telt meerdere werken

Een toegift kan zonder stilte van een eigen refrein naar een soulklassieker en vier maten uit een dancehit schuiven. Het publiek hoort één vloeiende passage. Voor de rechtenadministratie blijven de afzonderlijke muziekwerken zichtbaar, ieder met eigen titels, makers en mogelijk een publisher. Een zelfbedachte medleytitel is daarom zelden genoeg om het gespeelde repertoire aan de juiste registraties te koppelen.

De setlijst koppelt het podium aan de makers

BumaStemra vraagt artiesten set- en speellijsten aan te leveren, ook wanneer zij werk van anderen uitvoeren. De lijst beschrijft welk repertoire werkelijk klonk; zij beslist niet wie de makers zijn. Een coverband kan uitsluitend composities van anderen spelen, terwijl een singer-songwriter één werk kan uitvoeren dat samen met een afwezige co-writer is gemaakt. De werkregistratie legt de administratieve koppeling vast. Wie juridisch maker of rechthebbende is, volgt uit de feitelijke creatie, de wet en eventuele geldige overdrachtsafspraken.

Ook de positie van de uitvoerende muzikanten loopt via een andere juridische laag. De Wet op de naburige rechten beschermt de uitvoering. Zodra een concert wordt opgenomen en als livealbum, stream of concertfilm wordt gebruikt, ontstaat een afzonderlijke opnameketen. Voor de gewone liveadministratie blijft de eerste vraag welke composities op welk moment zijn uitgevoerd. Een nauwkeurige setlijst verbindt werkelijk muziekgebruik aan geregistreerde werken.

Een medley moet weer uit elkaar kunnen

Een medley van zes minuten kan drie of vijf beschermde werken bevatten. Noteer de echte titels, de volgorde en waar mogelijk de duur van ieder onderdeel. Een korte passage kan financieel bescheiden zijn, maar verdwijnt juridisch niet door haar plaats in een doorlopende overgang. Covers, quotes, vertalingen en uitgebreide arrangementen vragen bovendien verschillende beoordelingen; lengte alleen beslist niet of een herkenbare passage buiten beeld mag blijven.

Het BumaStemra-beleidsboek van 31 mei 2021 beschrijft een medley eerst als één werk; de opbrengst wordt vervolgens handmatig naar gebruikte tijdsduur verdeeld over de opgenomen werken en overgangen. Toestemming voor een bewerking, auteursrechtelijke oorspronkelijkheid en een administratief bewerkersaandeel blijven afzonderlijke vragen. Het eerdere M&R-artikel over vocal arrangement en auteursdelen laat zien waarom melodie, ritme, stemvoering en ontstaansgeschiedenis samen tellen.

De tourversie moet dezelfde registratie herkennen

MijnBumaStemra ondersteunt handmatige invoer en Excel-import en laat werken zoeken via eigen repertoire, de titelcatalogus of Spotify. Het kopiëren van een vaste lijst bespaart tijd, maar neemt ook oude fouten mee. Een gewijzigde medley of nieuw eigen nummer verdient daarom een nieuwe versie met datum, officiële titels, bekende makers, gespeelde duur en één aangewezen indiener.

Band-, boekings- en publishingafspraken moeten aanwijzen wie het repertoire registreert, de setlijst indient en correcties volgt. De M&R contractscan kan zulke clausules in één overeenkomst beoordelen; bij meerdere documenten past de route voor muziekcontracten. Wat op het podium in elkaar overvloeide, moet in de afrekening weer per werk leesbaar zijn.

Meer lezen

Midi-files, rusten daar naburige rechten en auteursrechten op?

Een hele generatie muziekproducenten groeit op met midi.

Bij het produceren van dance, hip-hop en filmmuziek wordt tegenwoordig veel gebruik gemaakt van midi. Er is dus behoefte aan duidelijkheid over de juridische status van midi-bestanden. Rusten er bijvoorbeeld naburige rechten, auteursrechten en databankrechten op midi-files, karaoke-packs of vsti-presets, en kwalificeert een midi-bestand onder alle omstandigheden als fonogram?

Omdat het gros van de rechters en advocaten zelf niet met midi werken is het vaak lastig communiceren over deze technische materie. Het blijft allemaal wat abstract. De techniek is tamelijk complex en ook het muziekrecht zelf is bewerkelijk: een gevaarlijke combinatie. Om die reden zoomen we vandaag in op de ins en outs van midi-files. Ter verduidelijking maken we daarbij gebruik van enkele illustraties.

Meer lezen