Formule 1, een wereldwijd gestreamde DJ-set: zo werkt de muziekclearance (de Garrix-les)

Toen Martin Garrix de Formule 1 liet swingen — in 2025 op de Grand Prix van Azerbeidzjan, en als aangekondigde finale-act van de Dutch Grand Prix op Zandvoort in 2026 — keek een wereldwijd publiek mee via uitzending en stream. Achter zo'n ogenschijnlijk simpele DJ-set gaat een verrassend complexe muziekclearance schuil: wie de set hoort, hoort tientallen rechthebbenden tegelijk.

Twee rechtenlagen onder elke track

Onder vrijwel elke gedraaide track liggen twee rechten. Het auteursrecht op de compositie (collectief beheerd via Buma/Stemra) en het naburige recht op de opname zelf — de master. Artikel 6 van de Wet op de naburige rechten geeft de producent van het fonogram een uitsluitend recht; daarnaast heeft de uitvoerend kunstenaar eigen naburige rechten. Een set rijgt tientallen tracks aaneen, en achter elke track schuilen vaak meerdere componisten, uitgevers, labels en artiesten.

Uitzenden en streamen is een aparte handeling

Het optreden zelf en de wereldwijde uitzending ervan zijn juridisch twee dingen. Artikel 12 van de Auteurswet rekent tot openbaarmaking zowel het uitzenden via een zender of satelliet als de on-demand beschikbaarstelling waarbij het publiek "op een door hen gekozen individuele plaats en tijd" toegang heeft. De collectieve regelingen via Buma/Stemra en Sena dekken een groot deel van het laten klinken en uitzenden — maar niet de stap die een uitgezonden evenement juist bijzonder maakt.

Sync is geen blanket-licentie

Muziek koppelen aan bewegend beeld is synchronisatie — een exclusief recht. Het vastleggen van een nummer in de raceregie, de highlights en de wereldwijde social-nawerking is een verveelvoudiging in gewijzigde, gecombineerde vorm (artikel 13 Auteurswet). Daarvoor zijn een sync-licentie van de uitgever én een master-use-licentie van het label nodig, per werk en per gebied — buiten de standaard blanket-licenties om. En rechten zijn territoriaal: een wereldwijd gestreamd evenement kent geen één-loket.

De les is steeds dezelfde: clear vóór de uitzending, niet erna. Deze blog legt uit hoe de clearance van een wereldwijd uitgezonden live-set werkt, van cue sheet tot territoriale reikwijdte — het gespecialiseerde werk achter de muziek op het grootste podium.

Meer lezen

Je masters terugkrijgen: de rechtenstrijd van de jonge artiest (de Garrix-les)

Een jonge producer tekent op zijn zeventiende, scoort een wereldhit en wil twee jaar later zijn eigen masters terug. Dat het ook de grootsten overkomt, werd in augustus 2015 publiek toen Martin Garrix — toen negentien — via Facebook bekendmaakte dat hij zijn overeenkomsten met Spinnin' Records en MusicAllstars Management had vernietigd, nadat hij sinds begin dat jaar "de eigendomsrechten van zijn muziek had proberen terug te krijgen". Maar kun je een eenmaal getekend muziekcontract terugdraaien — en hoe voorkom je dat je het ooit moet proberen?

Masters, overdracht en licentie

"Masters" zijn de rechten op de geluidsopnamen; in de meeste deals draagt de artiest ze over aan, of licentieert hij ze exclusief aan, het label. Bij de compositie speelt parallel het auteursrecht. Artikel 2 van de Auteurswet bepaalt dat het auteursrecht vatbaar is voor gehele of gedeeltelijke overdracht en dat de maker een licentie kan verlenen; het derde lid eist dat een overdracht of exclusieve licentie schriftelijk wordt aangegaan en — bij overdracht door de maker — alleen de uitdrukkelijk vermelde bevoegdheden omvat. Wat niet duidelijk is overgedragen, blijft dus bij de maker. De praktijk is dat een jonge artiest tekent vóór er een hit is, met weinig onderhandelingsmacht en zonder eigen jurist.

Vernietigen of ontbinden

Garrix sprak over het "vernietigen" van de contracten. Vernietiging werkt terug tot het begin; een grond kan dwaling zijn (artikel 6:228 BW). Het auteurscontractenrecht biedt bovendien een gericht instrument: artikel 25f van de Auteurswet maakt een beding dat voor een onredelijk lange of onbepaalde termijn aanspraak maakt op toekomstig werk, of dat voor de maker onredelijk bezwarend is, vernietigbaar. Ontbinding werkt naar de toekomst en knoopt aan bij een tekortkoming; artikel 25e Auteurswet geeft de maker een opzeggingsrecht als het label onvoldoende exploiteert (non-usus). In het uiterste geval kan artikel 3:40 BW een rechtshandeling nietig maken wegens strijd met de goede zeden, maar dat is een hoge drempel.

Vooraf voorkomen

Beter dan terugvechten is vooraf voorkomen: bak je overdracht nauwkeurig af (artikel 2 lid 3 Auteurswet), bewaak duur en exclusiviteit, bedingt een billijke vergoeding (artikel 25c) en een exploitatieverplichting, en laat het contract vóór ondertekening door een gespecialiseerd muziekjurist nakijken. De feiten in dit artikel komen uitsluitend uit Garrix' openbare mediaverklaring; over de inhoud van de contracten of de afloop van een eventueel geschil doet deze blog geen uitspraak.

Meer lezen