Componist betaald per attractie: wat de Efteling-zaak leert over billijke vergoeding

Muziek draagt de hele sfeer van een themapark, en toch ontving de componist van een veelgedraaid Efteling-werk — zo bleek uit publieke berichtgeving die onder meer RTL Nieuws optekende — naar verluidt jarenlang slechts €198 per jaar. De zaak-Hartveldt is een leerstuk over opdrachtmuziek en de billijke vergoeding: hoe kan muziek die zoveel mensen horen voor de maker zo weinig opleveren?

Drie contracten, drie geldstromen

Bij opdrachtmuziek voor een locatie spelen doorgaans drie afspraken een rol: de licentie tussen de exploitant en Buma/Stemra, het exploitatiecontract tussen de aangesloten componist en Buma/Stemra, en het opdrachtmuziekcontract tussen de exploitant en de componist/producent. Elk heeft een eigen geldstroom. Een lage uitkering hoeft niet te betekenen dat één partij faalde — het kan het optelsom-effect zijn van een bescheiden licentie, een verdeelsleutel die over veel makers wordt uitgesmeerd en een opdrachtcontract dat de geldstromen onvoldoende dichtregelt.

Wat de wet zegt over de billijke vergoeding

Het auteurscontractenrecht beschermt de maker. Artikel 25c lid 1 Auteurswet geeft de maker recht op een in de overeenkomst te bepalen billijke vergoeding voor de verlening van exploitatiebevoegdheid; dit recht is van dwingend recht en geldt blijkens artikel 25b lid 1 Aw ook voor een opdrachtmuziekcontract. Als de afgesproken vergoeding achteraf niet in verhouding staat tot de opbrengst, biedt de bestsellerbepaling van artikel 25d lid 1 Auteurswet de mogelijkheid een aanvullende billijke vergoeding te vorderen — mits de maker de onevenredigheid kan aantonen.

Speellijsten en traceerbaarheid

Daar wringt het bij locatiemuziek. Radio en tv leveren speellijsten zodat Buma/Stemra aan de juiste maker kan toerekenen; bij een park gebeurt dat veel minder vanzelfsprekend, waardoor een verdeling onnauwkeurig wordt. Wie meer grip wil, kan kijken naar flexibel rechtenbeheer: bepaalde categorieën muziekgebruik uitsluiten bij Buma/Stemra en rechtstreeks met de opdrachtgever afspreken (individueel beheer).

Wat u zelf kunt regelen

Leg de vergoeding voor compositie én master vast, regel het doorberekenen van productiekosten, maak afspraken over speellijsten en transparantie, en zet toezeggingen op papier. Een gespecialiseerde jurist vóór het tekenen is meer waard dan een procedure jaren later — zodat uw billijke vergoeding niet bij €198 blijft hangen.

Meer lezen

Streamingroyalty's in 2024: de 1.000-streamsdrempel van Spotify, de TikTok-blackout en jouw muziekinkomsten

Op 1 februari 2024 vielen miljoenen TikTok-video's stil toen Universal Music zijn catalogus terugtrok; een paar maanden eerder had Spotify aangekondigd dat tracks onder de duizend streams per jaar geen opnameroyalty's meer opleveren. Twee gebeurtenissen, één boodschap: de spelregels van het streaminggeld worden geschreven door platforms en majors — en uw inkomsten bewegen mee. Dit artikel legt uit hoe een stream geld wordt, wat er dit jaar verandert en wat u zelf kunt regelen — want de nieuwe regels raken juist de opkomende artiest. Voor artiesten, songwriters, producers, labels en managers.

Twee rechtenlagen — en één grote afwezige

Elke stream raakt de master (via label of distributeur) én de compositie (via Buma/Stemra en de uitgever). Maar de wettelijke billijke vergoeding die uitvoerend artiesten bij radio en horeca beschermt, geldt níet voor on-demand streaming: daar bent u vrijwel volledig aangewezen op uw contract. Wie dat eenmaal ziet, begrijpt waarom de discussie over een aanvullende streamingvergoeding voor uitvoerenden — tot in het Europees Parlement — zo fel wordt gevoerd.

Drempels, ruis, nepstreams en een blackout

De 1.000-streamsdrempel herverdeelt volgens Spotify zo'n half procent van de royaltypot; "functional audio" moet voortaan minimaal twee minuten duren; en op gedetecteerde kunstmatige streams staan boetes voor labels en distributeurs. Tegelijk liet de maandenlange TikTok-blackout zien dat uw aanwezigheid op een platform een licentiekwestie is waarover anderen beslissen — tot en met de songs van mede-schrijvers aan toe. Platformafhankelijkheid is daarmee een juridisch én strategisch risico geworden.

Wat u zelf kunt doen

Ken uw vier geldloketten, check de royaltybasis en de AI- en fraudebepalingen in uw distributiecontract, houd metadata en splits sluitend, en spreid uw inkomsten over streaming, live, sync en collectieve vergoedingen. Het auteurscontractenrecht geeft u bovendien een wettelijke transparantieaanspraak richting uw exploitant — gebruik die. Hoe het auteursrechtelijke deel van die geldstroom in elkaar zit, leest u op onze pagina over auteursrechten op muziek.

Meer lezen

Auteursrechten na echtscheiding

Wat gebeurt er met mijn auteursrechten en exploitatierechten na een echtscheiding?

U bent een succesvol schrijver, app-ontwikkelaar, kunstenaar, tekstdichter of componist en produceert regelmatig werken van betekenis. U bent getrouwd, heeft een geregistreerd partnerschap of woont samen. Maar op enig moment is de liefde voorbij. U en uw echtgenoot of partner besluiten uit elkaar te gaan.

Een echtscheiding is in emotioneel opzicht al ingrijpend genoeg. Daarnaast moet er vaak ook nog een verdeling plaatsvinden van de gezamenlijke goederen; een complexe aangelegenheid die tot aardig wat spanningen en onzekerheden kan leiden. Een belangrijke vraag is wat een scheiding betekent voor uw auteursrechten. 

Uit artikel 1 en 2 van de Auteurswet volgt dat een auteursrecht (het uitsluitende recht van een maker om zijn werk openbaar te maken en te verveelvoudigen) een goed is in de zin van artikel 3:1 Burgerlijk Wetboek. Dit laatste artikel bepaalt dat ‘Goederen zijn alle zaken en alle vermogensrechten’.  

Meer lezen

Grensoverschrijdende intellectuele eigendomsrechten en IPR

Internet collab zonder muziekcontract

Stel een Duitse zangeres en Nederlandse producer hebben samen via internet een EDM nummer gemaakt (collab). Producer heeft de muziek gecomponeerd en geproduceerd. De zangeres, woonachtig in Berlijn, heeft de bijbehorende Engelse tekst zelf geschreven en de melodie, op basis van de reeds bestaande muziek, erbij bedacht.

Beide partijen zijn blij met het uiteindelijke resultaat en besluiten te releasen. De producer, woonachtig in Amsterdam, is zijn eigen label en lanceert de muziek wereldwijd via iTunes, Beatport, Rdio, eMusic, Amazon, Spotify en Deezer.

Er is geen muziekcontract getekend. Wel hebben de zangeres en de producer samen via email afgesproken om alle inkomsten die het nummer zou kunnen gaan genereren te delen, ieder voor de helft. De producer is lid van Buma/Stemra en Sena en heeft de track daar ingeschreven, de zangeres is ongebonden en dus ook geen lid van de Gema.

Meer lezen