Een Utrechtse band krijgt een mail van een productiehuis: de makers van een Nederlandse dramaserie willen 45 seconden van de single onder de slotscène van aflevering drie. Voor dat gebruik zijn twee aparte synclicenties nodig, één voor de compositie en één voor de opname, en wie welke handtekening zet hangt af van de contracten die de band eerder sloot. Wat in die licentie over geld staat, bepaalt ook of Sena later iets uitkeert wanneer de serie wordt uitgezonden, sinds een uitspraak van het Europese Hof uit 2020 en een arrest van het gerechtshof Arnhem-Leeuwarden van 7 april 2026.
Welke twee toestemmingen een productiehuis nodig heeft voor 45 seconden muziek in een serie
Wie muziek vastlegt onder bewegend beeld, verveelvoudigt het werk in de zin van artikel 13 Auteurswet. Voor de compositie en de tekst geeft daarom de rechthebbende op het auteursrecht toestemming. Heeft de songwriter een uitgeefcontract getekend, dan onderhandelt in de regel de muziekuitgever over het synchronisatierecht. Voor bestaand repertoire in speelfilms, documentaires en trailers biedt BumaStemra ook een aanvraagroute, waarbij per geval wordt nagegaan of de auteur instemt en welke vergoeding past. Welke route geldt, hangt af van het repertoire en van het mandaat dat uitgever en auteur hebben gegeven.
Voor de opname geldt een tweede regime. De producent van het fonogram heeft op grond van artikel 6 WNR het uitsluitende recht om die opname te reproduceren, en de uitvoerende muzikanten hebben op grond van artikel 2 WNR een eigen toestemmingsrecht. Bij een labeldeal heeft het label die rechten meestal contractueel verzameld, zodat de masterlicentie van één partij komt. Brengt de band zelf uit via een distributeur, dan is de band vaak zelf de producent en moet elk bandlid in de licentie meetekenen of vooraf schriftelijk hebben overgedragen. Hetzelfde onderscheid tussen master en compositie speelt bij samples clearen na het Pelham-arrest.
Wanneer Sena na het Atresmedia-arrest van 2020 en het Ziggo-arrest van 2026 nog uitkeert voor de uitzending
Op de radio levert een uitgebrachte opname een billijke vergoeding op onder artikel 7 WNR, die Sena int en verdeelt tussen producent en uitvoerende kunstenaars. In de zaak Atresmedia (C-147/19) oordeelde het Hof van Justitie op 18 november 2020 dat een audiovisuele opname waarin een fonogram is verwerkt zelf geen fonogram is. Wordt die film of serie uitgezonden, dan ontstaat volgens het Hof geen recht op die enkele billijke vergoeding. De vergoeding voor het gebruik van de opname in beeld komt dan uit de afspraken die bij de synchronisatie worden gemaakt.
De Nederlandse praktijk is daarna genuanceerder geworden. Volgens Sena incasseert en verdeelt Sena sinds september 2023 weer voor uitgebrachte fonogrammen op de NPO-zenders, en eind 2023 volgde overeenstemming met RTL Nederland en Talpa. Voor muziekgebruik waarvoor de producent al contractuele synchronisatieafspraken met de rechthebbenden heeft gemaakt, geldt de werkafspraak ‘is geregeld’: dan incasseert Sena voor de aangewezen programmacategorieën niets. Bij RTL en Talpa is dat sinds 2024 alleen de categorie commercials, zodat een syncafspraak voor een serie de Sena-incasso niet zonder meer uitsluit. Het gerechtshof Arnhem-Leeuwarden oordeelde op 7 april 2026 in de zaak van Sena tegen Ziggo dat artiesten en producenten voor hun opname in elk geval één keer betaald moeten worden. Zijn er bij de synchronisatie geen afspraken over die vergoeding gemaakt, dan moet zij alsnog worden betaald wanneer de film, reclame of videoclip via de kabel wordt doorgegeven.
Voor de band betekent dat iets concreets. Een synclicentie die de vergoeding voor het gebruik in beeld volledig afkoopt, kan ertoe leiden dat Sena voor die uitzendingen niets meer incasseert. De masterfee is dan de hoofdbron, en het loont om te onderhandelen over een verlengingsfee, extra platforms, hergebruik in trailers en een uitdrukkelijke bepaling dat collectieve vergoedingen buiten de afkoop blijven. Ons eerdere artikel over muziek in een podcast beschreef een verwante grens van artikel 7 WNR, en ook bij een buy-out van een sessiemuzikant loont het om te weten welke vergoedingen wel en niet naast de fee blijven bestaan.
Wat de componist via Buma blijft ontvangen en welke rol de cue sheet speelt
De compositie blijft wel doorbetalen. Wanneer een omroep of streamingdienst met een Buma-licentie de serie openbaar maakt, valt de uitvoering van de muziek onder die licentie, en verdeelt Buma de opbrengst over de componisten, tekstdichters en uitgevers van de gebruikte fragmenten. Daarvoor heeft Buma een overzicht nodig van welke muziek hoe lang in welke aflevering klinkt: de cue sheet, die de producent opstelt. Ontbreekt de song op die lijst of staat de duur verkeerd, dan loopt de uitvoeringsvergoeding mis. Een clausule die het productiehuis verplicht de cue sheet aan te leveren en een kopie te sturen, kost niets en voorkomt dat geld onvindbaar blijft.
Voor muziek die speciaal voor een film wordt geschreven, bevat de Auteurswet nog een eigen regel. Artikel 45d Auteurswet neemt aan dat de makers van een filmwerk hun exploitatierechten aan de producent hebben overgedragen, maar zondert de componist en de tekstdichter van de filmmuziek daarvan uitdrukkelijk uit. Een bestaande single valt daar sowieso buiten; die gaat alleen mee onder de voorwaarden die in de licentie staan.
Hoe artikel 25 Auteurswet de montage van een song in een scène begrenst
Een productiehuis knipt, fadet en monteert. Artikel 25 Auteurswet geeft de maker, ook na overdracht aan een uitgever, het recht zich te verzetten tegen wijzigingen in het werk en tegen misvorming of aantasting die de eer of naam van de maker kan schaden. Van het verzet tegen gewone wijzigingen kan de maker afstand doen, van het verzet tegen aantasting niet. Een synclicentie die toestaat de song in te korten en onder dialoog te mixen, maar die een remix, een nieuwe tekst of gebruik in een politieke of seksueel expliciete context aan voorafgaande toestemming bindt, laat dat onderscheid zien. Hoe snel een gebruik in reclame schuurt met de compositie zelf, beschreven we bij de soundalike in een reclame.
Welke negen punten in een synclicentie voor film of serie horen
Dit zijn de afspraken die bij een verzoek van een productiehuis het meeste geld en gedoe bepalen:
- Medium: serie, film, trailer, promo of reclame, elk apart geprijsd.
- Territorium en termijn: Nederland of wereldwijd; vijf jaar, tien jaar of voor de duur van het auteursrecht.
- Platforms: lineaire tv, video-on-demand, festivals, en of latere verkoop aan een buitenlandse streamer meegaat.
- Gebruik: achtergrond, zichtbaar gespeeld in beeld, of als openings- of eindmuziek.
- Duur: het aantal seconden per aflevering en het aantal afleveringen.
- Bewerking: inkorten en mixen toegestaan, remix of tekstwijziging alleen met schriftelijke toestemming.
- Naamsvermelding: titel, componist en artiest in de aftiteling, in lijn met artikel 25 lid 1 onder a Auteurswet.
- Gelijke fee: een most favoured nations-clausule zodat uitgever en label dezelfde vergoeding krijgen als de hoogste van de twee.
- Cue sheet: aanlevering aan Buma door de producent, met een kopie voor de rechthebbenden.
De meeste discussies achteraf gaan over het territorium en over een streamer die de serie later koopt. Een licentie die alleen "televisie in Nederland" noemt, dekt een internationale streamingrelease meestal niet, en dan staat het productiehuis opnieuw bij de uitgever en het label op de stoep. Voor erfgenamen gelden dezelfde vragen, zoals bij auteursrecht na het overlijden van een componist.
Ligt er al een voorstel van een productiehuis klaar, of wil je eerst weten wat je uitgeef- of labelcontract over sync zegt? Met de contractscan zie je snel welke rechten je zelf nog hebt en waar de afspraken over beeld staan. Brengt je band zelf uit, dan helpt de bandcontract-generator om onderling vast te leggen hoe de band over een synclicentie beslist en hoe de fee wordt verdeeld.
Bronnen (geraadpleegd 29 oktober 2026): Auteurswet, artikelen 13, 25 en 45d; Wet op de naburige rechten, artikelen 2, 6 en 7; HvJ EU 18 november 2020, Atresmedia, C-147/19; Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden 7 april 2026, Sena/Ziggo, ECLI:NL:GHARL:2026:2078; Sena, Atresmedia; BumaStemra, speelfilms en documentaires met bestaand repertoire.
