Je naam in de credits van een song: wat artikel 25 Auteurswet en artikel 5 WNR geven, en wat een ghostwriter kan wegtekenen

Een tekstschrijver uit Rotterdam ziet op de releasedag de nieuwe single van een artiest met wie ze in het voorjaar drie dagen in de studio zat. De tekst is bijna woord voor woord de hare. Bij de credits op de streamingdienst staat onder 'Geschreven door' alleen de naam van de artiest. Ze heeft een publishingcontract getekend en weet dat haar uitgever de rechten beheert. Wat ze wil weten, is of ze daarmee ook haar naam heeft weggegeven. Het antwoord staat in artikel 25 van de Auteurswet, en voor de muzikanten op dezelfde opname in artikel 5 van de Wet op de naburige rechten.

Het binnenwerk van een geopende vleugel van dichtbij: een lange rij hamers met viltkoppen loopt diagonaal door het beeld boven koperen en stalen snaren; de hamers links gloeien rood en goud in warm licht, de hamers rechts verdwijnen in donkergroen


Wat artikel 25 Auteurswet een songwriter geeft, ook na overdracht aan de uitgever

Artikel 25 lid 1 van de Auteurswet geeft de maker vier rechten die hij houdt zelfs nadat hij zijn auteursrecht heeft overgedragen. Hij kan zich verzetten tegen openbaarmaking van het werk zonder vermelding van zijn naam of andere aanduiding als maker, tenzij dat verzet in strijd zou zijn met de redelijkheid (onder a). Hij kan zich verzetten tegen openbaarmaking onder een andere naam dan de zijne en tegen wijziging van de titel of van de aanduiding van de maker (onder b). Hij kan zich verzetten tegen andere wijzigingen in het werk, opnieuw met een redelijkheidstoets (onder c). En hij kan zich verzetten tegen misvorming, verminking of andere aantasting die nadeel kan toebrengen aan zijn eer, zijn naam of zijn waarde als maker (onder d).

Voor de tekstschrijver betekent dit dat de overdracht aan haar uitgever het geld en het exploitatierecht regelt. Haar naam valt daar buiten. Die rechten zijn persoonlijk en gaan na haar overlijden over op degene die zij bij testament aanwijst, en anders op haar nabestaanden (artikel 25 lid 2). Over wat er verder na het overlijden van een componist gebeurt, schreven we eerder over erfgenamen, synclicenties en de zeventig jaar van artikel 37.

De redelijkheidstoets onder a houdt de regel werkbaar. Een radiopresentator hoeft niet bij elk nummer de schrijvers op te noemen, en in een winkel klinkt muziek zonder aankondiging. Bij een streamingdienst die een eigen creditsveld heeft, of op een hoes met een vaste plek voor schrijvers, ligt verzet tegen een ontbrekende naam veel minder ver van de redelijkheid af.


Welke van die rechten je kunt wegtekenen: artikel 25 lid 3 Auteurswet

Artikel 25 lid 3 maakt een onderscheid dat in veel contracten over het hoofd wordt gezien. Van het recht onder a, genoemd worden, kan de maker volledig afstand doen. Van de rechten onder b en c kan hij alleen afstand doen voor zover het wijzigingen in het werk of in de titel betreft. Het recht om zich te verzetten tegen openbaarmaking onder de naam van iemand anders valt buiten die afstand, en het recht onder d ook. De wet laat de maker dus toe om onzichtbaar te blijven. Een clausule waarin hij vooraf aanvaardt dat een ander als schrijver van zijn werk wordt gepresenteerd, valt buiten wat de wet als afstand toelaat.

Voor wijzigingen is de ruimte groter. Een uitgever die een refrein wil inkorten voor een radio-edit of een titel wil aanpassen voor een buitenlandse release, kan daarover vooraf afspraken maken. Over vertalingen en bewerkingen die een uitgever toestaat, staat meer in onze post over covers, bewerkingen en vertalingen.


Wat dit betekent voor een ghostwriter en voor de artiest die zingt

Ghostwriting komt in de popmuziek vaker voor dan de credits laten zien. Juridisch lopen er twee varianten door elkaar. In de eerste variant verschijnt de song zonder schrijversnaam, of onder een pseudoniem dat de schrijver zelf kiest. Dat past binnen de wet. Verschijnt de song zonder naam, dan doet de schrijver afstand van zijn recht op naamsvermelding, wat artikel 25 lid 3 toelaat. Bij een zelfgekozen pseudoniem is geen afstand nodig: dat pseudoniem is dan de afgesproken 'andere aanduiding als maker' uit artikel 25 lid 1 onder a. In de tweede variant staat de artiest als enige schrijver vermeld. Dan wordt het werk openbaar gemaakt onder een andere naam dan die van de maker, en juist dat recht kan volgens lid 3 niet worden weggetekend.

Een ghostwritingcontract dat op de tweede variant leunt, geeft de artiest daarom minder zekerheid dan het papier suggereert. Hoe een rechter een eerder gemaakte afspraak meeweegt als de schrijver later toch bezwaar maakt, hangt af van de omstandigheden van het geval. Voor de artiest is het veiliger om af te spreken dat de schrijver niet wordt genoemd, dan om zichzelf als schrijver op te voeren.

De geldkant loopt via een eigen spoor. Wie royalty's ontvangt, volgt uit de werkaanmelding bij Buma/Stemra en uit het publishingcontract. Een ghostwriter kan dus wel geld ontvangen voor een werk waarbij zijn naam publiek ontbreekt. Wie een schrijversaandeel opgeeft in ruil voor een vast bedrag, regelt daarmee de vergoeding, en het persoonlijkheidsrecht blijft volgens artikel 25 bij hem.


Sessiemuzikanten en artikel 5 WNR: schriftelijke afstand van naamsvermelding

Voor uitvoerende kunstenaars staat een vergelijkbare regeling in artikel 5 van de Wet op de naburige rechten. Ook zij kunnen zich verzetten tegen openbaarmaking van hun uitvoering zonder hun naam, onder een andere naam, met wijzigingen of met een aantasting die hun eer of naam schaadt. Bij een ontbrekende naam en bij wijzigingen geldt, net als voor makers, de toets of het verzet in strijd zou zijn met de redelijkheid. Het verschil zit in lid 3: van de rechten onder a tot en met c kan schriftelijk afstand worden gedaan, zonder de beperking die artikel 25 lid 3 Auteurswet voor makers kent. Alleen het verzet tegen aantasting onder d blijft altijd bij de muzikant.

In de praktijk staat die afstand vaak in het sessiecontract, naast de buy-out van de vergoedingen. Een muzikant die zijn naam in de credits wil zien, moet die regel in het contract lezen voordat hij tekent. Over de vergoedingen die ondanks een buy-out blijven bestaan, schreven we in onze post over de sessiemuzikant en artikel 7 en 9b WNR. Voor een gastvocalist met een eigen label ligt de afweging anders, zie de gastvocalist op je track.

Een producer valt niet automatisch onder een van beide regelingen. De producent van een fonogram in de zin van artikel 6 WNR heeft rechten op de opname, zonder persoonlijkheidsrecht. Een muziekproducer die heeft meegeschreven, is maker onder artikel 25 Auteurswet, en een producer die zelf speelt, is uitvoerende onder artikel 5 WNR. In alle andere gevallen hangt zijn credit af van het producercontract.


Wat je kunt doen als je naam ontbreekt, en wat er in het contract hoort

Een maker of uitvoerende wiens naam ten onrechte ontbreekt, kan de uitgever, het label of de artiest vragen de credits te corrigeren. Streamingdiensten tonen de credits die het label of de distributeur aanlevert, dus de correctie loopt via die partij. Helpt dat niet, dan kan de rechter een verbod of een correctie opleggen, desnoods in kort geding, en kan schadevergoeding worden gevorderd, ook voor immateriële schade. Bewijs van het schrijfproces telt daarbij zwaar: sessiebestanden, conceptteksten en berichten uit de studioweek.

Vijf punten die in een publishing-, sessie- of producercontract over credits horen:

  • Onder welke naam of welk pseudoniem je wordt vermeld, en in welke rol: schrijver, componist, tekstschrijver, uitvoerende of producer.
  • Op welke dragers en kanalen de credit verschijnt: streamingmetadata, hoes, video, persmateriaal.
  • Wie de metadata aanlevert en binnen welke termijn een fout wordt hersteld.
  • Of je afstand doet van naamsvermelding, en zo ja schriftelijk en voor welke releases.
  • Of de artiest of uitgever de song onder een andere schrijversnaam mag uitbrengen. Voor makers kan dat volgens artikel 25 lid 3 Auteurswet niet bij voorbaat worden weggetekend.

Ligt er een publishing- of sessiecontract op tafel en twijfel je over de clausule over credits of afstand van rechten, dan zie je met de contractscan snel waar je naam staat en wat je weggeeft. Ben je featured artist op andermans release, dan helpt de featured-artist-contract-generator je om de credit en de vermelding vooraf vast te leggen. Dan staat je naam waar hij hoort voordat de single uitkomt.