Een beat leasen of exclusief kopen in 2026: wat de lease dekt, waarom exclusiviteit schriftelijk moet (artikel 2 lid 3 Auteurswet) en welk Buma/Stemra-aandeel de producer krijgt

Neem een rapper uit Rotterdam die op een beatplatform een instrumental vindt die precies past bij het refrein dat al weken in zijn telefoon staat. Hij klikt op de goedkoopste optie, een lease van een paar tientjes, schrijft er een tekst op, neemt de vocalen op en zet het nummer op Spotify en YouTube. Het loopt beter dan verwacht. Drie maanden later krijgt hij een Content ID-claim op zijn eigen video, blijkt de streamteller over het plafond van zijn lease te gaan en ontdekt hij dat twee andere artiesten dezelfde beat onder hun eigen nummer hebben uitgebracht. Alle drie de problemen staan in de licentievoorwaarden die hij heeft aangeklikt.

Een hardware drumsampler met zestien koraalrode, saffraangele en turquoise pads op terracotta beton in hard middaglicht; uit de achterkant waaiert een bundel gelijke gekleurde kabels, en op de voorgrond eindigt één kabel in een gesloten stalen hangslot


Wat je koopt met een beatlease: een niet-exclusieve licentie volgens artikel 2 lid 2 Auteurswet

Een beat bestaat juridisch uit twee lagen. De muziek zelf, de akkoorden, de melodie en de drumpartij, is een werk waarop de producer als maker auteursrecht heeft, zolang het resultaat een eigen, oorspronkelijk karakter heeft. De opname van die beat, het audiobestand dat je downloadt, is een fonogram. Wie dat fonogram als eerste vervaardigt, is volgens artikel 1 onder d van de Wet op de naburige rechten de producent van fonogrammen, en heeft op grond van artikel 6 WNR het uitsluitend recht om toestemming te geven voor reproductie en openbaarmaking van die opname. Bij een typische beat is de producer dus zowel componist als eigenaar van de opname. Een lease moet daarom beide lagen dekken, en de meeste standaardvoorwaarden op beatplatforms doen dat ook.

Wat je met een lease krijgt, is een licentie in de zin van artikel 2 lid 2 van de Auteurswet: toestemming om de beat voor bepaalde doelen te gebruiken, terwijl de producer eigenaar blijft. Omdat het een niet-exclusieve licentie is, mag de producer dezelfde beat aan iedereen verkopen die op dezelfde knop drukt. De wet stelt voor een niet-exclusieve licentie geen vormvereiste, dus ook een aangeklikte licentie op een website bindt beide partijen. De grenzen van die toestemming staan in de voorwaarden: een maximum aantal streams of verkochte exemplaren, soms een apart maximum voor YouTube-weergaven, een verbod op gebruik in sync of reclame, en vaak een looptijd. Wat er gebeurt als je daarboven uitkomt, hangt af van de clausule. Soms moet je dan bijkopen of upgraden tegen een vooraf bekende prijs. Begrenst de clausule de toestemming zelf, dan valt de exploitatie boven het plafond buiten de licentie, en dan kan dat naast contractbreuk ook een inbreuk op het auteursrecht en het naburig recht van de producer opleveren.


Waarom een exclusieve beat schriftelijk moet worden vastgelegd: artikel 2 lid 3 Auteurswet

De duurdere optie op dezelfde pagina heet meestal ‘exclusive’. Daar gelden strengere regels. Artikel 2 lid 3 Auteurswet bepaalt dat een overeenkomst waarin het auteursrecht wordt overgedragen of waarin een exclusieve licentie wordt verleend, schriftelijk wordt aangegaan. Verleent de maker zelf die exclusiviteit, dan omvat ze bovendien alleen de bevoegdheden die uitdrukkelijk in de overeenkomst staan of die noodzakelijk uit de aard ervan voortvloeien. Een overdracht vraagt daarnaast een akte van levering. Een elektronische overeenkomst kan aan de eis van schriftelijkheid voldoen, dus online kopen is geen probleem. Een betaalbevestiging met alleen het woord ‘exclusive’ zegt wel weinig over wat er precies is verleend. Je wilt een document waarin staat of je de rechten koopt of alleen een exclusieve licentie krijgt, voor welk gebied en welke periode, en of dat geldt voor de compositie, de opname of beide.

Twee punten worden vaak gemist. De meeste leasevoorwaarden bepalen dat leases die al vóór de exclusieve verkoop zijn verkocht, gewoon doorlopen. Je exclusieve beat kan dus al op tien andere nummers staan, en dat hoort de producer je vooraf te vertellen. Verder blijft de producer als maker beschermd door hoofdstuk 1a van de Auteurswet: artikel 25b maakt dat hoofdstuk van toepassing op elke overeenkomst waarin een maker exploitatiebevoegdheid verleent, en artikel 25c geeft recht op een billijke vergoeding. Voor een producer die een beat voor een vast bedrag exclusief verkoopt, is dat relevant als het nummer later groot wordt.


Welk Buma/Stemra-aandeel de producer krijgt als jij tekst en melodie op een geleasede beat zet

Zodra je een tekst en een topline op de beat zet, ontstaat een nieuw nummer met meerdere makers. De producer is componist van de muziek; jij bent maker van tekst en zanglijn. Bij Buma/Stemra meld je het werk aan met de verdeling die de makers onderling afspreken, en de organisatie keert de auteursrechtvergoedingen uit volgens die aangemelde aandelen. Beatlicenties schrijven die verdeling vaak al voor, bijvoorbeeld de helft van het auteursaandeel voor de producer. Staat er niets, dan moet je het alsnog met de producer afspreken voordat je het nummer aanmeldt. Een aanmelding zonder de producer, of met een ander aandeel dan de licentie noemt, is een verkeerde werkaanmelding, en die leidt later tot een geschil over uitkeringen die al zijn verdeeld. In ons stuk over registratie bij BumaStemra staat hoe zo'n aanmelding in de praktijk werkt.

De master van het nieuwe nummer is een ander verhaal. Producent van een fonogram is volgens artikel 1 onder d WNR wie het als eerste vervaardigt of doet vervaardigen. Wie dat bij de nieuwe opname is, hangt af van de feiten en de afspraken: wie de opname organiseert en betaalt, en wat het contract met een label of studio zegt. Dat kan de artiest zijn, of het label. Hoe dat ook uitvalt, in die master zit de opname van de beatproducer, en daarvoor blijft diens toestemming nodig op grond van artikel 6 WNR. Die toestemming reikt niet verder dan de lease. Loopt de lease af, of begrenst het plafond de verleende toestemming, dan kan exploitatie boven dat plafond buiten de licentie vallen, terwijl de beat in de nieuwe master blijft zitten.


Content ID, samples in de beat en de vrijwaring die je van de producer wilt

Een Content ID-claim zoals in het voorbeeld kan van de producer komen, van een distributeur die de beat heeft aangeleverd, of van een andere artiest die hetzelfde nummer met de beat heeft aangemeld. YouTube vraagt in zijn voorwaarden voor Content ID exclusieve rechten op het aangemelde materiaal. In de regels voor Content Manager-gebruikers noemt YouTube bovendien uitdrukkelijk materiaal dat op grote schaal wordt verkocht of gelicentieerd om in andere werken te verwerken, zoals productiemuziek, als ongeschikt voor een referentiebestand. Een beat die de producer aan tientallen artiesten leaset, lijkt daar sterk op. Voor de licentienemer is het nog duidelijker: met een niet-exclusieve lease heb je geen exclusieve rechten op de beat. Een goede lease regelt dat de producer de beat niet in Content ID zet, of claims op jouw nummer op verzoek laat vrijgeven.

Het tweede risico zit in de beat. Veel beats bevatten samples: een drumbreak, een vocale chop, een loop uit een oude soulplaat. Het Hof van Justitie oordeelde in Pelham (C-476/17) dat de producent van een fonogram zich ook tegen het gebruik van een heel kort fragment kan verzetten, tenzij het in gewijzigde en niet-herkenbare vorm wordt gebruikt; het Hof besprak daarbij ook de wettelijke uitzonderingen, zoals het citaatrecht. Zit er een ongeclearde sample in de beat waarvoor geen uitzondering geldt, dan heb jij als degene die het nummer uitbrengt het probleem. Zie ook het stuk op MusicaJuridica over sampleclearance na het pastiche-arrest. Vraag daarom een garantie dat de beat geen materiaal van derden bevat, of dat alle samples zijn gecleard, met een vrijwaring voor claims. Een vrijwaring houdt een claim van de rechthebbende niet tegen; ze bepaalt alleen dat de producer de schade van jou overneemt, en is zoveel waard als de producer kan betalen.


Checklist: vijf punten die je in een beatlicentie controleert voordat je betaalt

  • Wat er wordt verleend: een niet-exclusieve licentie, een exclusieve licentie of een overdracht, en of dat geldt voor de compositie, de opname of beide. Exclusiviteit en overdracht alleen met een schriftelijke overeenkomst.
  • De plafonds en de looptijd: het aantal streams, verkopen en YouTube-weergaven, wat er gebeurt als je erboven komt, en of je dan kunt bijkopen tegen een vooraf bekende prijs.
  • Het Buma/Stemra-aandeel: welk deel van het auteursaandeel de producer krijgt en of de producer lid is van een beheersorganisatie.
  • Content ID en eerdere leases: of de producer de beat in Content ID zet, en bij exclusief kopen hoeveel leases al zijn verkocht en blijven doorlopen.
  • Samples en vrijwaring: een garantie dat de beat vrij is van ongeclearde samples, met een vrijwaring voor claims van derden.

Wil je een beatlicentie of een exclusieve deal laten nakijken voordat je betaalt, dan kun je de voorwaarden door de contractscan halen; je ziet dan snel waar plafonds, aandelen en garanties ontbreken. Maak je de afspraken liever zelf op papier met je producer, dan vind je bij de muziekcontracten-generator een producercontract voor beats die in opdracht worden gemaakt en een songwritercontract met splitsheet voor de verdeling van het nummer. Dan staat het vast voordat het nummer aanslaat.