Je song in een Nederlandse film of serie: de synclicentie van uitgever en label, en wanneer Sena na het Atresmedia-arrest nog uitkeert

Een productiehuis wil 45 seconden van je single onder de slotscène van een Nederlandse dramaserie. Voor dat gebruik zijn twee aparte licenties nodig: één voor de compositie en de tekst, en één voor de opname. Wie welke handtekening zet, hangt af van de contracten die je eerder sloot met een muziekuitgever, een label of een distributeur.

Uitgever en label tekenen elk een eigen synclicentie

Muziek vastleggen onder bewegend beeld is een verveelvoudiging in de zin van artikel 13 Auteurswet. Voor de compositie geeft de rechthebbende op het auteursrecht toestemming. Bij een uitgeefcontract onderhandelt meestal de muziekuitgever; voor bestaand repertoire in films en documentaires biedt BumaStemra ook een aanvraagroute. Voor de opname heeft de producent van het fonogram het recht van artikel 6 WNR en hebben de uitvoerende muzikanten hun eigen recht onder artikel 2 WNR. Bij een labeldeal komt de masterlicentie meestal van het label; wie zelf uitbrengt, is vaak zelf de producent en tekent met de hele band.

Wanneer Sena voor de uitzending van de serie nog betaalt

Een opname die op de radio wordt gedraaid, levert via Sena een billijke vergoeding op onder artikel 7 WNR. Het Hof van Justitie oordeelde op 18 november 2020 in de zaak Atresmedia (C-147/19) dat een film of serie waarin een fonogram is verwerkt zelf geen fonogram is. Bij de uitzending ontstaat dan geen recht op die enkele vergoeding. In Nederland incasseert Sena sinds 2023 weer bij NPO, RTL en Talpa, behalve voor aangewezen programmacategorieën waarvoor de synchronisatie al contractueel is geregeld; bij RTL en Talpa zijn dat sinds 2024 alleen commercials. Het gerechtshof Arnhem-Leeuwarden oordeelde op 7 april 2026 in de zaak tegen Ziggo dat artiesten en producenten in elk geval één keer betaald moeten worden. Wat de synclicentie over de masterfee en collectieve vergoedingen zegt, bepaalt dus of Sena later nog uitkeert.

Buma, de cue sheet en de negen punten van een goede licentie

De compositie blijft wel doorbetalen: zendt een omroep of streamingdienst met een Buma-licentie de serie uit, dan verdeelt Buma de uitvoeringsvergoeding over componisten, tekstdichters en uitgevers, op basis van de cue sheet die de producent opstelt. Artikel 25 Auteurswet begrenst daarnaast hoe ver een productiehuis de song mag inkorten of bewerken. Het artikel loopt de negen afspraken langs die in een synclicentie voor film of serie horen, van medium, territorium en termijn tot naamsvermelding, een gelijke fee voor uitgever en label, en de aanlevering van de cue sheet aan Buma.

Meer lezen

Wat koopt een producent die filmmuziek bestelt?

Een producent die muziek bestelt voor een film, serie of commercial gaat er meestal van uit dat betaling gelijkstaat aan eigendom. Voor de meeste makers van een filmwerk regelt de Auteurswet dat inderdaad: artikel 45d laat hun exploitatierechten via een wettelijk vermoeden naar de producent verhuizen. Voor de muziek geldt een uitzondering die in de praktijk weinig opdrachtgevers kennen. De componist van de filmmuziek, en de schrijver van de tekst bij die muziek, vallen buiten het overdrachtsvermoeden. Wat de producent aan muziekrechten verwerft, staat dus uitsluitend in het compositiecontract zelf, en de wet leest dat contract beperkt, in het voordeel van de maker.

Waar de wet de producent laat staan

Het werkgeversauteursrecht helpt alleen bij een echte dienstbetrekking; de freelance componist blijft maker van zijn score. Overdracht of een exclusieve licentie vereist een schriftelijke akte, en die akte draagt alleen over wat er uitdrukkelijk in staat of wat noodzakelijk uit de strekking voortvloeit. Angelsaksische sjabloonzinnen over "all results and proceeds" leveren in Nederland minder op dan de opsteller gewend is. Demo's en afgekeurde versies blijven zonder regeling in beginsel bij de componist, net als de vertonings- en uitzendrechten die via Buma/Stemra doorlopen en met een cue sheet hun weg naar de maker vinden. Draagt de componist wél over, dan staat daar volgens dezelfde wet een schriftelijk overeen te komen billijke vergoeding tegenover waarvan hij geen afstand kan doen.

Buy-out, temp track en vijf contractpunten

Het artikel laat zien waarom een volledige buy-out botst met een Buma-aansluiting: rechten die al bij het collectief beheer liggen, kan de componist niet nogmaals overdragen, hoe stellig de clausule ook is geformuleerd. Daarnaast komt het temp-trackrisico aan bod, met de Amerikaanse zaak over "Blurred Lines" als dure illustratie van wat er gebeurt wanneer een score te dicht op de tijdelijke montagemuziek aanschuift, vertaald naar de Nederlandse ontleningsleer: beschermde compositie-elementen tellen mee, stijl en gemeengoed tellen niet. Vijf contractpunten sluiten het stuk af: de omvang van de verkrijging, de Buma/Stemra-status, synchronisatie en hergebruik, de demo's, en de cue sheet met naamsvermelding. Voor wie binnenkort tekent of laat tekenen, van scoringstage tot reclamestudio.

Meer lezen