Een soundalike maken voor een reclame: wanneer de nagemaakte track inbreuk maakt op de compositie (artikel 13 Auteurswet), waarom de master vrij blijft en wie de vrijwaring draagt

Een reclamebureau stuurt een producer een bekende hit als voorbeeld en vraagt om een track die "precies zo voelt", omdat de licentie op het origineel te duur is. Zo'n soundalike raakt drie lagen: de opname van het origineel, de compositie en de stem. Elke laag kent een eigen regel, en daar hangt van af wie straks een claim krijgt.

Waarom de master van het origineel vrij blijft

Het naburig recht van label en uitvoerende kunstenaars (artikel 2 en 6 Wet op de naburige rechten) beschermt de bestaande opname. Een sessieband die alles opnieuw inspeelt, maakt een nieuw fonogram, en het label van het origineel heeft daar geen zeggenschap over. Wie wel geluid uit het origineel overneemt, zit op ander terrein: volgens het Hof van Justitie in de zaak Pelham (2019) is ook een heel kort fragment uit een fonogram een reproductie, tenzij het onherkenbaar is gemaakt. Een herkenbaar sample vraagt dus in beginsel toestemming van het label, behalve als een wettelijke uitzondering zoals pastiche van toepassing is.

Waar de compositie en de stem de grens trekken

Artikel 13 Auteurswet rekent elke nabootsing in gewijzigde vorm die geen nieuw, oorspronkelijk werk is tot de verveelvoudiging. Een track die de melodie, hook of riff van een hit volgt, heeft dus toestemming van de uitgever nodig. Een genre, een tempo of een gangbaar akkoordenschema blijft vrij. Een briefing met het origineel als bijlage bewijst dat de maker het origineel kende; samen met overeenstemming in beschermde elementen levert dat sterk bewijs van ontlening op. Een pastiche in de zin van het Pelham-arrest van april 2026 vraagt een merkbaar verschil en een herkenbare dialoog met het origineel, en daar is een soundalike zelden op gebouwd. Voor de stem bestaat in Nederland geen apart recht, maar een herkenbare imitatie in een commercial kan onrechtmatig zijn onder artikel 6:162 BW. In de Verenigde Staten verloor Ford in 1988 een zaak van Bette Midler, terwijl het de licentie op het nummer wel had.

Wat de componist in de opdracht vastlegt

Bureaus vragen vaak een garantie van originaliteit en een volledige vrijwaring, terwijl zij zelf het origineel kiezen. In het artikel staan zes afspraken die het risico eerlijker verdelen: van de vastgelegde referentietrack en een maximum op de vrijwaring tot een musicologische check vóór uitzending en het bewaren van sessiebestanden.

Meer lezen

AI-muziek — München legt de rekening bij Suno, uw contract legt hem bij u

Het Landgericht München I hield op 31 juli 2026 in de zaak van GEMA tegen muziekgenerator Suno de aanbieder van het model aansprakelijk voor de concrete inbreukmakende uitkomsten rond zes ingebrachte werken en de daarbij gebruikte prompts, en paste op de trainingshandelingen in de Verenigde Staten Amerikaans recht toe met het oordeel dat de fair use-verdediging daar niet opging. Voor een Nederlandse producer, een label of een studio klinkt dat als opluchting: de rekening heeft een adres gekregen, en dat adres is niet het zijne. In zijn eigen distributiecontract staat alleen een clausule die precies het omgekeerde regelt.

Waarom de vrijwaring sneller is dan het vonnis

In de distributie-, label- en synccontracten die in de Nederlandse muziekpraktijk over onze tafel gaan, keren steevast dezelfde twee zinnen terug: de maker garandeert dat het materiaal origineel is en geen rechten van derden schendt, en hij vrijwaart zijn wederpartij tegen elke aanspraak die daarmee in strijd komt. Die afspraak was redelijk zolang een maker de bron van zijn materiaal in handen had. Generatief gereedschap breekt die aanname, terwijl de garantie ongewijzigd in het contract blijft staan, waar zij, afhankelijk van formulering en contractcontext, als resultaatsgarantie kan werken. Een rechthebbende die zijn werk herkent, klaagt de exploitant aan; de exploitant houdt royalty's in en schuift de claim door naar de maker. Dat is sneller, goedkoper en zekerder dan procederen tegen een buitenlandse modelaanbieder.

Transparantie, bewijs en de zes punten die tellen

Het markeren van synthetische inhoud onder artikel 50 van de AI-verordening — een verplichting die primair op de aanbieder van het systeem rust, en die voor systemen van vóór 2 augustus 2026 sinds Verordening (EU) 2026/1744 pas op 2 december 2026 gaat bijten — en het trainingsdata-overzicht onder artikel 53 zijn informatieplichten en geen gebruiksrecht; zij staan niet tussen een maker en de aanspraak van een rechthebbende, en voor de gebruiksverantwoordelijke geldt geen algemene aankondigingsplicht voor synthetische muziek, wel een specifieke plicht voor onder meer deepfakes, die bij kennelijk artistiek werk in passende vorm mag worden gedaan. Tegelijk kan generatief gereedschap het bewijslandschap in het voordeel van de zorgvuldige maker veranderen: waar de temp track van een filmproductie geen spoor naliet, zijn model, versie, prompt en projectmap vast te leggen — voor zover de studio die gegevens zelf exporteert en duurzaam bewaart, want diensten verschillen sterk in wat zij tonen en behouden. Dat dossier kan zelfstandige schepping ondersteunen, en het kan even goed belastend materiaal opleveren wanneer een prompt de naam van een levende artiest bevat — beslissend blijft of beschermde muzikale trekken herkenbaar terugkomen. Het artikel werkt dat uit tot zes concrete punten voor de volgende deal: een gereedschapsregister per stem, een kennisvoorbehoud in de garantie, de vrijwaringsclausule van de toolaanbieder zelf, begrenzing van de eigen vrijwaring, een vooraf geregelde takedown-route inclusief reeds uitgekeerde royalty's, en extra scherpte bij sync en reclame, waar buy-outs en wereldwijde termijnen het risico vermenigvuldigen.

De keten draagt wat zij niet doorgeeft

Voor labels, publishers en distributeurs ligt de opgave in de aansluiting van de clausules: iedere schakel die de garantie niet gelijkluidend kan doorgeven, houdt haar zelf. Een label dat een ruime garantie van zijn artiest bedingt maar een ruimere aan zijn distributeur afgeeft, koopt het verschil. En een garantie waarvan iedereen weet dat zij niet waar kan zijn, levert geen zekerheid maar een schijnzekerheid die bij de eerste claim uiteenvalt op verhaalbaarheid.

Meer lezen