Getting music permission
If you are going to arrange (sheet) music that isn’t in the public domain yet, you or your publisher will need permission from the copyright owner. You can get permission by obtaining a mechanical license.
Meer lezenKeizersgracht 391A
1016 EJ Amsterdam
020 261 4898
muziekrechten en muziekcontracten
Muziekrechten en Muziekcontracten
Blog Over Het Muziekrecht | DJ's | Platencontracten
Blog over muziekrechten, online muziekdiensten platencontracten en het downloadverbod. Interessant leesvoer voor music startups, DJ's, producers, artiesten, labels en auteurs.
Featured
Neem een denkbeeldige band die in 1974 een LP opnam en de rechten op de opnamen overdroeg aan het label, tegen een royalty en een voorschot dat nooit is terugverdiend. De single staat nog op elke streamingdienst, de andere tien nummers zijn al jaren nergens te koop of te beluisteren. Sinds de Europese Richtlijn 2011/77/EU de bescherming van opnamen verlengde van vijftig naar zeventig jaar, geeft de Wet op de naburige rechten muzikanten in die situatie twee middelen die er daarvoor niet waren.
De overeenkomst opzeggen na vijftig jaar: artikel 9a WNR en artikel 25e Auteurswet
Via artikel 2b WNR geldt het auteurscontractenrecht ook voor uitvoerende kunstenaars. Exploiteert het label een opname niet of niet langer in voldoende mate, dan kan de muzikant de overeenkomst opzeggen, eventueel alleen voor de opnamen die niet meer verkrijgbaar zijn. Eerst krijgt het label schriftelijk een termijn om alsnog te exploiteren. Bij een fonogram dat minstens vijftig jaar oud is, bedraagt die termijn volgens artikel 9a WNR ten minste één jaar, en moet het label de opname in die tijd zowel te koop aanbieden als online beschikbaar stellen. Bij een band is in de regel instemming van de andere leden nodig.
Wat er met de master gebeurt: artikel 12 lid 4 WNR
Na de opzegging moet het label de rechten teruggeven aan de muzikanten (artikel 25e lid 7 Auteurswet). Beëindigt de muzikant de overdracht na vijftig jaar op deze grond, dan vervallen de rechten van de fonogramproducent. Het label houdt geen eigen recht over om de opname nog te exploiteren. De naburige rechten van de muzikanten lopen door tot het einde van de zeventigjarige termijn; voor een nieuwe uitgave is daarnaast toestemming nodig van de rechthebbenden op de composities en teksten.
Royalty's zonder verrekening van het voorschot: artikel 9b WNR
Is een royalty afgesproken, dan moet het label die vanaf het jaar na het vijftigste jaar uitbetalen zonder contractueel bedongen voorschotten of kortingen in te houden. Een voorschot uit 1974 dat nooit is terugverdiend, mag dan niet meer worden verrekend. Sessiemuzikanten die eenmalig zijn betaald, hebben samen recht op een jaarlijkse aanvullende vergoeding van twintig procent van wat het label met reproductie, verspreiding en beschikbaarstelling van de opname verdiende. Van deze rechten kan de muzikant geen afstand doen. Het artikel zet de regels op een rij, met een stappenlijst voor muzikanten met een opname van vijftig jaar of ouder.
Een band staat op zaterdag geboekt op een festival, voor een vaste gage. In de ene variant wordt de zangeres op donderdag ziek en kan ze niet zingen. In de andere is iedereen gezond, maar trekt de gemeente op vrijdag de vergunning in vanwege een stormwaarschuwing. Voor elk van die twee gevallen geeft het Burgerlijk Wetboek een ander antwoord op de vraag wie de gage betaalt als een optreden niet doorgaat, en het optreedcontract kan beide antwoorden weer veranderen.
Ziekte van de artiest: overmacht volgens artikel 6:75 BW
Een optreedcontract is meestal een overeenkomst van opdracht (artikel 7:400 BW). Wordt de zangeres plotseling ziek, dan is dat in de regel overmacht: de tekortkoming is niet aan haar te wijten en komt ook niet volgens wet, contract of verkeersopvattingen voor haar rekening. De band hoeft dan geen gemiste kaartverkoop te vergoeden. De organisator mag de overeenkomst wel ontbinden, en dan vervalt de gage en moet een voorschot terug. Een invaller sturen kan alleen met toestemming, omdat een opdracht die met het oog op een bepaalde persoon is gegeven door die persoon zelf moet worden uitgevoerd (artikel 7:404 BW).
Afzegging door de organisator: artikel 7:408 en 7:411 BW
De organisator mag een opdracht altijd opzeggen. De band heeft dan recht op een redelijk deel van de gage, afhankelijk van het verrichte werk, het voordeel voor de organisator en de reden van het einde; ligt die reden bij hem en is dat in alle omstandigheden redelijk, dan kan dat de volle gage zijn, minus wat de band bespaart. Onkosten komen erbij voor zover ze niet al in de gage zitten. Tussen professionele partijen regelt een annuleringsstaffel dat vaak met vaste percentages. Bij een bruidspaar of een andere particuliere opdrachtgever zijn deze regels dwingend recht, is de opdrachtgever wegens de opzegging zelf geen schadevergoeding verschuldigd, en staat een vast percentage voor werk dat nog niet is gedaan op losse schroeven.
Storm, vergunning en overheidsmaatregel
Trekt de gemeente de vergunning in door een fout in de voorbereiding van de organisator, zoals een onvolledige aanvraag of een ontbrekend stormprotocol, dan ligt dat in zijn risicosfeer. Bij een landelijk evenementenverbod kan een rechter het contract via onvoorziene omstandigheden (artikel 6:258 BW) aanpassen. De drempel daarvoor is hoog, en heeft het contract dat risico al aan een van beide partijen toegedeeld, dan weegt dat in de regel zwaar tegen aanpassing.
Stel: een songwriter met veertig nummers bij BumaStemra krijgt van een gamestudio de vraag of drie tracks in een online game mogen, tegen één bedrag en met één handtekening. Dan moet ze weten of ze een deel van haar rechten kan terugnemen zonder haar lidmaatschap op te zeggen, en wanneer dat ingaat.
Wat artikel 5 van de richtlijn collectief beheer toestaat
Artikel 5 van Richtlijn 2014/26/EU laat de rechthebbende per recht, per categorie, per soort werk en per grondgebied kiezen welke organisatie haar rechten beheert. Ze mag ook zelf licenties geven voor niet-commercieel gebruik, onder de voorwaarden die de organisatie daaraan verbindt. Intrekken kan met een opzegtermijn van ten hoogste zes maanden, en de organisatie mag de ingangsdatum naar het einde van het boekjaar verschuiven. Voor gebruik van vóór de intrekking, en voor licenties die al liepen, blijven de uitkeringen via de organisatie lopen.
De opt-out van BumaStemra: per categorie, uiterlijk 30 september
Na een onderzoek van de ACM voerde BumaStemra een opt-out per rechtencategorie in, nu Flexibel Beheer genoemd. Er zijn vijf hoofdcategorieën: events; radio, tv en simulcasting; achtergrondmuziek; mechanisch; online. De opt-out geldt per categorie voor de hele catalogus en niet per werk; alleen online kent subcategorieën. Een wijziging kan eenmaal per jaar, met drie maanden opzegtermijn, en het formulier moet uiterlijk op 30 september binnen zijn. Wie in november 2026 een gamedeal krijgt, kan het formulier uiterlijk op 30 september 2027 indienen; de wijziging gaat dan per 1 januari 2028 in.
Wat buiten de opt-out blijft
De billijke vergoeding van artikel 7 WNR voor het uitzenden en openbaar maken van opnamen loopt volgens artikel 15 Wet op de naburige rechten verplicht via Sena; die kan een artiest niet zelf innen. Ook het uitgeefcontract kan de uitgever meezeggenschap of een aandeel geven in een categorie die de componist zelf gaat beheren. Wie mechanisch terugneemt voor één synclicentie, verliest bovendien de collectieve inning voor cd, vinyl en de thuiskopie van alle nummers.
Een productiehuis wil 45 seconden van je single onder de slotscène van een Nederlandse dramaserie. Voor dat gebruik zijn twee aparte licenties nodig: één voor de compositie en de tekst, en één voor de opname. Wie welke handtekening zet, hangt af van de contracten die je eerder sloot met een muziekuitgever, een label of een distributeur.
Uitgever en label tekenen elk een eigen synclicentie
Muziek vastleggen onder bewegend beeld is een verveelvoudiging in de zin van artikel 13 Auteurswet. Voor de compositie geeft de rechthebbende op het auteursrecht toestemming. Bij een uitgeefcontract onderhandelt meestal de muziekuitgever; voor bestaand repertoire in films en documentaires biedt BumaStemra ook een aanvraagroute. Voor de opname heeft de producent van het fonogram het recht van artikel 6 WNR en hebben de uitvoerende muzikanten hun eigen recht onder artikel 2 WNR. Bij een labeldeal komt de masterlicentie meestal van het label; wie zelf uitbrengt, is vaak zelf de producent en tekent met de hele band.
Wanneer Sena voor de uitzending van de serie nog betaalt
Een opname die op de radio wordt gedraaid, levert via Sena een billijke vergoeding op onder artikel 7 WNR. Het Hof van Justitie oordeelde op 18 november 2020 in de zaak Atresmedia (C-147/19) dat een film of serie waarin een fonogram is verwerkt zelf geen fonogram is. Bij de uitzending ontstaat dan geen recht op die enkele vergoeding. In Nederland incasseert Sena sinds 2023 weer bij NPO, RTL en Talpa, behalve voor aangewezen programmacategorieën waarvoor de synchronisatie al contractueel is geregeld; bij RTL en Talpa zijn dat sinds 2024 alleen commercials. Het gerechtshof Arnhem-Leeuwarden oordeelde op 7 april 2026 in de zaak tegen Ziggo dat artiesten en producenten in elk geval één keer betaald moeten worden. Wat de synclicentie over de masterfee en collectieve vergoedingen zegt, bepaalt dus of Sena later nog uitkeert.
Buma, de cue sheet en de negen punten van een goede licentie
De compositie blijft wel doorbetalen: zendt een omroep of streamingdienst met een Buma-licentie de serie uit, dan verdeelt Buma de uitvoeringsvergoeding over componisten, tekstdichters en uitgevers, op basis van de cue sheet die de producent opstelt. Artikel 25 Auteurswet begrenst daarnaast hoe ver een productiehuis de song mag inkorten of bewerken. Het artikel loopt de negen afspraken langs die in een synclicentie voor film of serie horen, van medium, territorium en termijn tot naamsvermelding, een gelijke fee voor uitgever en label, en de aanlevering van de cue sheet aan Buma.
Een producer laat met één prompt een complete deephouse-track genereren, met melodie, tekst, zang en mix, en wil die uitbrengen via een distributeur of verkopen aan een label. Elk contract vraagt dan wie welke rechten heeft. Het antwoord valt in twee delen uiteen: de compositie en tekst onder de Auteurswet, en de opname onder de Wet op de naburige rechten.
Auteursrecht op compositie en tekst vraagt een menselijke maker
Het Hof van Justitie eist sinds Infopaq (2009) en Cofemel (2019) een eigen intellectuele schepping: vrije en creatieve keuzes van een mens. Een prompt met genre, tempo en stemming legt alleen een richting vast. Melodie, akkoorden en tekstregels kiest het model, en volgens de heersende opvatting rust daar dan geen auteursrecht op. In de Verenigde Staten bevestigde het hof van beroep in Thaler v. Perlmutter op 18 maart 2025 dat auteursrecht een menselijke maker vereist. Schrijf je zelf de tekst, speel je de hook in of herschik je de fragmenten tot een eigen structuur, dan kunnen die bijdragen wel beschermd zijn.
Het fonogramrecht van artikel 6 WNR vraagt geen creativiteit
Voor de opname gelden andere regels. Artikel 1 WNR noemt iedere opname van "geluiden van een uitvoering of andere geluiden" een fonogram, en artikel 6 geeft de producent het uitsluitend recht om het te reproduceren en openbaar te maken, ook via streaming. Volgens artikel 12 lid 4 duurt dat recht in de regel zeventig jaar. Een veldopname van vogels en een volledig in software gebouwde track zijn al fonogrammen. Daarom is goed te verdedigen dat een gegenereerd audiobestand dat ook is. Open blijft wie de producent is, de gebruiker of de dienst, en of een berekend bestand een vastlegging van geluiden is.
Sena-vergoeding en de garantie in je contract
Voor radio en openbare ruimtes betaalt de gebruiker via Sena een billijke vergoeding, die artikel 7 lid 4 WNR gelijk verdeelt tussen uitvoerende kunstenaar en producent. Sena int ook voor met AI gegenereerde muziek. Bij een volledig gegenereerde track ontbreekt de uitvoerende kunstenaar, en hoe Sena dan uitbetaalt, is niet vastgesteld. Distributie- en labelcontracten vragen bovendien een garantie dat je alle rechten bezit. Voor de overdracht van fonogramrecht en auteursrecht zijn een schriftelijke overeenkomst en een akte van levering nodig (artikel 9 WNR, artikel 2 Auteurswet). In het artikel lees je waar die garantie bij een AI-track wankelt, en welke vijf vragen je vóór de release beantwoordt.