Een producer bouwt een nieuwe track rond twee maten uit een oude soulplaat: een drumbreak, een paar akkoorden en een korte zanglijn. Het label wil over zes weken uitbrengen en vraagt of de sample gecleard is. In dat ene fragment zitten drie soorten rechten, die bij verschillende partijen kunnen liggen: de master, de uitvoering van de muzikanten en de compositie. Sinds april 2026 is er bovendien een nieuw arrest van het Europese Hof over pastiche, de uitzondering waarmee je soms zonder toestemming mag lenen.

Master, uitvoering en compositie

De eigenaar van de opname, vaak het label, beslist volgens artikel 6 WNR over elke reproductie van die opname. Zangers en muzikanten hebben een eigen recht op hun uitvoering (artikel 2 WNR), dat meestal via het artiestencontract bij het label ligt. De compositie hoort bij de componist en vaak bij zijn uitgever; de werkelijke rechtenketen bepaalt wie toestemming geeft. Een standaard drumritme is zelden beschermd, een herkenbare melodische hook of regel tekst vaak wel.

Pelham I en Pelham II

In 2019 oordeelde het Hof van Justitie in de zaak over een loop van twee seconden uit "Metall auf Metall" van Kraftwerk dat zelfs een zeer kort geluidsfragment toestemming van de producent van de opname vraagt, tenzij het onherkenbaar is bewerkt. Op 14 april 2026 omschreef het Hof in Pelham II wanneer een sample een pastiche kan zijn: de nieuwe track roept het origineel op, verschilt er duidelijk van en gaat er een herkenbare artistieke dialoog mee aan, zoals een eerbetoon of een stijlnabootsing. Een loop die alleen goed klinkt onder een nieuwe beat, voldoet daar meestal niet aan. Valt een track wel onder pastiche, dan is geen toestemming nodig; laat dat vóór de release beoordelen, want een label of distributeur kan contractueel alsnog clearance verlangen.

Wat in de sample-licentie hoort

Vaak regel je de toestemming voor master en compositie afzonderlijk, en controleer je of ook de uitvoerende kunstenaars gedekt zijn. Een goede sample-licentie legt vast wie de rechthebbende nu is, welk fragment je precies gebruikt, een buy-out of royalty voor de master, het aandeel in de compositie vóór de registratie bij BumaStemra, gebied en exploitatievormen, garantie en vrijwaring, en de credits. Daarnaast spelen interpolatie, samplepacks, geleasde beats en de garantie in je eigen platencontract mee.